Previous Verse
Next Verse

Shloka 114

Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration

Anuśāsana-parva 17

वाहिता सर्वभूतानां निलयश्व विभुर्भव: । अमोघ: संयतो ह्ुश्वो भोजन: प्राणधारण:

vāhitā sarvabhūtānāṁ nilayaś ca vibhur bhavaḥ | amoghaḥ saṁyato hy aśvo bhojanaḥ prāṇadhāraṇaḥ ||

Dewa Vāyu berkata: “Dia penanggung segala makhluk, tempat berlindung yang menetap bagi setiap insan, meliputi segalanya dan merupakan prinsip kewujudan itu sendiri. Tidak pernah gagal dalam kuasa, bersifat menahan diri, menampakkan diri sebagai kuda mulia, pemberi rezeki, dan pemelihara nafas kehidupan dalam semua.”

वाहिताbearer, carrier
वाहिता:
Karta
TypeNoun
Rootवाहितृ (√वह्)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत (सर्व + भूत)
FormNeuter, Genitive, Plural
निलयःabode, dwelling-place
निलयः:
Karta
TypeNoun
Rootनिलय
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
विभुःall-pervading, mighty
विभुः:
Karta
TypeAdjective
Rootविभु
FormMasculine, Nominative, Singular
भवःexistence; the one who is (Being)
भवः:
Karta
TypeNoun
Rootभव
FormMasculine, Nominative, Singular
अमोघःunfailing, never fruitless
अमोघः:
Karta
TypeAdjective
Rootअमोघ
FormMasculine, Nominative, Singular
संयतःself-controlled, restrained
संयतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंयत
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्वःhorse (as a form/name)
अश्वः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
भोजनःprovider of food; nourisher
भोजनः:
Karta
TypeNoun
Rootभोजन
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राणधारणःsustainer of life-breath; protector of lives
प्राणधारणः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राणधारण (प्राण + धारण)
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Wind-god)
A
aśva (horse/steed)

Educational Q&A

The verse praises the divine as the universal support and refuge: omnipresent existence that never fails, sustains life, provides nourishment, and exemplifies self-restraint—linking cosmic power with ethical discipline.

Vāyu-deva is speaking in a laudatory passage, enumerating epithets that describe the deity’s cosmic functions (supporting beings, sustaining prāṇa, providing food) and manifestations (as a noble steed), as part of a broader instruction through praise.