अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)
यह तुष्टि, यह सिद्धि, यह श्रुति, यह स्मृति, भक्तोंकी यह अध्यात्मगति तथा ज्ञानी पुरुषोंकी यह अक्षय प्राप्ति (पुनरावृत्तिरहित मोक्षलाभ) आप ही हैं ।। यजतां कामयानानां मर्खैर्विपुलदक्षिणै: । या गतिर्यज्ञशीलानां सा गतिस्त्वं न संशय:,प्रचुर दक्षिणावाले यज्ञोंद्वारा सकाम भावसे यजन करनेवाले यजमानोंकी जो गति होती है, वह गति आप ही हैं। इसमें संशय नहीं है
yā tuṣṭiḥ yā siddhiḥ yā śrutiḥ yā smṛtiḥ bhaktānām iyam adhyātmagatiḥ tathā jñānināṃ iyam akṣayaprāptiḥ (punarāvṛttirahitaḥ mokṣalābhaḥ) tvam eva asi || yajatāṃ kāmayānānāṃ mūrkhaiḥ vipuladakṣiṇaiḥ | yā gatiḥ yajñaśīlānāṃ sā gatiḥ tvam na saṃśayaḥ ||
Vāyu-deva berkata: Engkau sahaja itulah kepuasan dan itulah pencapaian; Engkau ialah kewibawaan Śruti (wahyu yang didengar) dan kekuatan Smṛti (tradisi yang diingati). Engkau ialah tujuan rohani para bhakta, dan Engkau ialah perolehan yang tidak binasa bagi para bijaksana—pembebasan yang tidak kembali lagi. Bahkan bagi mereka yang menyembah dengan keinginan, melakukan yajña dengan pemberian yang melimpah, apa jua “matlamat” yang dicapai oleh para pelaku yajña—matlamat itu, tanpa ragu, adalah Engkau.
वायुदेव उवाच
All religious goods—ritual merit, scriptural authority, memory of dharma, devotional progress, and the wise person’s liberation—ultimately culminate in the Supreme; even desire-driven sacrifice reaches its true ‘end’ only in Him.
Vāyu-deva is praising and identifying the ultimate divine principle as the source and destination of multiple paths—yajña (ritual), bhakti (devotion), and jñāna (knowledge)—asserting that every ‘gati’ or final outcome is, in truth, that very Lord.