Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

प्राणानामी श्वरानेतान्‌ कीर्तयन्‌ प्रयतो नर: । धर्मार्थकामैरविंपुलैर्युज्यते सह नित्यश:

prāṇānām īśvarān etān kīrtayan prayato naraḥ | dharmārthakāmair vipulair yujyate sa nityaśaḥ ||

Bhīṣma berkata: “Mereka inilah para penguasa atas nafas kehidupan semua makhluk. Seseorang yang berdisiplin, dengan niat yang disucikan, sentiasa memuji dan melafazkan nama mereka, akan dikurniai secara tetap kelimpahan dharma (tatanan benar), artha (kesejahteraan dan sarana), dan kāma (kenikmatan yang sah).”

प्राणानाम्of the life-breaths / of living beings
प्राणानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Genitive, Plural
ईश्वरान्lords, masters
ईश्वरान्:
Karma
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Accusative, Plural
एतान्these
एतान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
कीर्तयन्praising, reciting (the names/qualities)
कीर्तयन्:
Karta
TypeVerb
Rootकीर्तय् (√कीर्त्/कीर्तयति)
FormPresent, Singular, Parasmaipada, Present active participle (शतृ), Masculine, Nominative
प्रयतःpure, disciplined, attentive
प्रयतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रयत
FormMasculine, Nominative, Singular
नरःa man
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मार्थकामैःwith dharma, artha and kāma (the three aims)
धर्मार्थकामैः:
Karana
TypeNoun
Rootधर्मार्थकाम
FormMasculine, Instrumental, Plural
विपुलैःabundant, plentiful
विपुलैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविपुल
FormMasculine, Instrumental, Plural
युज्यतेis joined with / attains
युज्यते:
TypeVerb
Root√युज् (युज्यते)
FormPresent, Indicative, Atmanepada (passive/medio-passive usage), Third, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
नित्यशःalways, daily
नित्यशः:
TypeIndeclinable
Rootनित्यशस्

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Ī
īśvarāḥ (lords/sovereigns of prāṇas; unspecified deities referred to as 'these')
P
prāṇa (life-breath)

Educational Q&A

Sincere, disciplined, and regular praise (kīrtana) of the revered ‘lords’—understood as divine guardians of life—supports a person’s flourishing in the three worldly aims: dharma, artha, and kāma, when pursued within ethical bounds.

In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues instructing Yudhiṣṭhira on religious duties and beneficial practices. Here he commends the daily recitation/praise of certain exalted beings previously mentioned, stating that such devotion yields steady prosperity in life’s aims.