Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

नमो<स्त्वृषिभ्य: परमं परेषां देवेषु देवं वरदं वराणाम्‌ सहस्रशीर्षाय नम: शिवाय सहस्ननामाय जनार्दनाय

bhīṣma uvāca |

namo 'stv ṛṣibhyaḥ paramaṃ pareṣāṃ deveṣu devaṃ varadaṃ varāṇām |

sahasraśīrṣāya namaḥ śivāya sahasranāmāya janārdanāya ||

vṛṣākapiś ca śambhuś ca havano 'theśvaras tathā |

ekādaśaite prathitā rudrās tribhuvaneśvarāḥ ||

ajai kapād ahirbudhnyaḥ pinākī aparājitaḥ |

ṛtaḥ pitṛrūpas tryambako maheśvaro vṛṣākapiḥ śambhur havana īśvaraḥ ||

Bhīṣma berkata: “Salam hormat kepada para resi, yang tertinggi dalam kalangan yang mulia. Aku menunduk kepada Tuhan segala dewa, pemberi anugerah, yang terunggul antara yang unggul—kepada Śiva berkepala seribu, kepada Tuhan yang bernama seribu, yang juga disebut Janārdana. Vṛṣākapi, Śambhu, Havana, dan juga Īśvara—mereka termasyhur sebagai sebelas Rudra, penguasa tiga alam.”

नमःsalutation
नमः:
TypeIndeclinable
Rootनमस्
तुindeed/and
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
ऋषिभ्यःto the sages
ऋषिभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Dative, Plural
परमम्supreme (salutation)
परमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरम
FormNeuter, Accusative, Singular
परेषाम्of the highest/others (i.e., the foremost)
परेषाम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Locative, Plural
देवम्the god
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
वरदम्boon-giving
वरदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवरद
FormMasculine, Accusative, Singular
वराणाम्of the excellent/boons
वराणाम्:
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
सहस्रशीर्षायto the thousand-headed one
सहस्रशीर्षाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootसहस्रशीर्ष
FormMasculine, Dative, Singular
नमःsalutation
नमः:
TypeIndeclinable
Rootनमस्
शिवायto Śiva
शिवाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootशिव
FormMasculine, Dative, Singular
सहस्रनामायto the thousand-named one
सहस्रनामाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootसहस्रनाम
FormMasculine, Dative, Singular
जनार्दनायto Janārdana
जनार्दनाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootजनार्दन
FormMasculine, Dative, Singular
वृषाकपिःVṛṣākapi (a Rudra-name)
वृषाकपिः:
Karta
TypeNoun
Rootवृषाकपि
FormMasculine, Nominative, Singular
शम्भुःŚambhu
शम्भुः:
Karta
TypeNoun
Rootशम्भु
FormMasculine, Nominative, Singular
हवनःHavana (a Rudra-name)
हवनः:
Karta
TypeNoun
Rootहवन
FormMasculine, Nominative, Singular
अथand/then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एकादशeleven
एकादश:
Karta
TypeAdjective
Rootएकादश
FormMasculine, Nominative, Plural
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रथिताःrenowned/celebrated
प्रथिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रथित
FormMasculine, Nominative, Plural
रुद्राःRudras
रुद्राः:
Karta
TypeNoun
Rootरुद्र
FormMasculine, Nominative, Plural
त्रिभुवनेश्वराःlords of the three worlds
त्रिभुवनेश्वराः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिभुवनेश्वर
FormMasculine, Nominative, Plural
अजैकपात्Ajāikapād (a Rudra-name)
अजैकपात्:
Karta
TypeNoun
Rootअजैकपाद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अहिर्बुध्न्यःAhirbudhnya (a Rudra-name)
अहिर्बुध्न्यः:
Karta
TypeNoun
Rootअहिर्बुध्न्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पिनाकीPinākin (bearer of the bow Pināka)
पिनाकी:
Karta
TypeNoun
Rootपिनाकिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अपराजितःunconquered
अपराजितः:
Karta
TypeAdjective
Rootअपराजित
FormMasculine, Nominative, Singular
ऋतःṚta (cosmic order; as a name)
ऋतः:
Karta
TypeNoun
Rootऋत
FormMasculine, Nominative, Singular
पितृरूपःof the form of the Pitṛs
पितृरूपः:
Karta
TypeNoun
Rootपितृरूप
FormMasculine, Nominative, Singular
त्र्यम्बकःTryambaka (three-eyed)
त्र्यम्बकः:
Karta
TypeNoun
Rootत्र्यम्बक
FormMasculine, Nominative, Singular
महेश्वरःMaheśvara (great lord)
महेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootमहेश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
वृषाकपिःVṛṣākapi
वृषाकपिः:
Karta
TypeNoun
Rootवृषाकपि
FormMasculine, Nominative, Singular
शम्भुःŚambhu
शम्भुः:
Karta
TypeNoun
Rootशम्भु
FormMasculine, Nominative, Singular
हवनःHavana
हवनः:
Karta
TypeNoun
Rootहवन
FormMasculine, Nominative, Singular
ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Ṛṣis (seers)
Ś
Śiva (Rudra)
J
Janārdana
E
Eleven Rudras
V
Vṛṣākapi
Ś
Śambhu
H
Havana
Ī
Īśvara
A
Ajaikapād
A
Ahirbudhnya
P
Pinākī
A
Aparājita
Ṛta
P
Pitṛrūpa
T
Tryambaka
M
Maheśvara
T
Three worlds (tribhuvana)

Educational Q&A

The verse teaches reverential devotion through divine praise: recognizing the supreme lordship and many epithets/forms of Rudra-Śiva (the eleven Rudras), and honoring the seers as transmitters of sacred knowledge.

In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and religious duties; here he offers a hymn-like salutation, naming and affirming the famed eleven Rudras as rulers of the three worlds.