Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Śatarudrīya-prabhāva and Rudra’s Supremacy (शतरुद्रीयप्रभावः)

नारद उवाच तपश्चचार धर्मात्मा वृषभाड्क: सुरेश्वर: । पुण्ये गिरो हिमवति सिद्धचारणसेविते,नारदजीने कहा--भगवन्‌! जहाँ सिद्ध और चारण निवास करते है, जो नाना प्रकारकी ओषधियोंसे सम्पन्न तथा भाँति-भाँतिके फूलोंसे व्याप्त होनेके कारण रमणीय जान पड़ता है, जहाँ झुंड-की-झुंड अप्सराएँ भरी रहती हैं और भूतोंकी टोलियाँ निवास करती हैं; उस परम पवित्र हिमालयपर्वतपर धर्मात्मा देवाधिदेव भगवान्‌ शंकर तपस्या कर रहे थे

nārada uvāca | tapaś cacāra dharmātmā vṛṣabhāṅkaḥ sureśvaraḥ | puṇye girau himavati siddhacāraṇasevite ||

Narada berkata: Śiva—Tuan para dewa yang berpegang pada dharma, bertanda lembu—sedang menjalani tapa (tapas) di gunung Himalaya yang maha suci, wilayah keramat yang sering diziarahi para Siddha dan Cāraṇa. Pemandangan ini menegaskan cita-cita disiplin diri ilahi: bahkan dewa tertinggi menegakkan dharma melalui tapa, menjadikan Himalaya lambang kesucian, pengendalian diri, dan pencapaian rohani.

नारदःNarada
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
तपःausterity, penance
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Accusative, Singular
चचारpractised, performed
चचार:
TypeVerb
Rootचर्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वृषभाङ्कःhe whose emblem is the bull (Shiva)
वृषभाङ्कः:
Karta
TypeNoun
Rootवृषभाङ्क
FormMasculine, Nominative, Singular
सुरेश्वरःlord of the gods
सुरेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootसुरेश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
पुण्येin the holy (place)
पुण्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपुण्य
FormNeuter, Locative, Singular
गिरौon the mountain
गिरौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगिरि
FormMasculine, Locative, Singular
हिमवतिin/at Himavat (the Himalaya)
हिमवति:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहिमवत्
FormMasculine, Locative, Singular
सिद्धचारणसेवितेfrequented by Siddhas and Charanas
सिद्धचारणसेविते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसिद्धचारणसेवित
FormNeuter, Locative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
Ś
Śiva (as Vṛṣabhāṅka, Sureśvara)
H
Himālaya
S
Siddhas
C
Cāraṇas

Educational Q&A

The verse presents tapas as a central expression of dharma: even the supreme deity models disciplined restraint and spiritual practice, implying that ethical authority is grounded in self-mastery and purity.

Narada describes Śiva performing austerities on the sacred Himalaya, a mountain-region associated with perfected beings (Siddhas) and celestial singers (Cāraṇas), setting a sanctified backdrop for the ensuing account.