Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

अत्रेः तपोबलप्रकाशः तथा च्यवनस्य सोमाधिकारः

Atri’s Illumination by Tapas; Cyavana and Soma-Entitlement

व्रीहौ पुष्पे फले चैव जले पिष्टमये तथा । यावके दधिदुग्धे च सावित्रीं शतशो5न्विताम्‌,गन्ना, तेल और कुशोंका प्रतिग्रह स्वीकार करनेपर त्रिकाल स्नान करना चाहिये। धान, फूल, फल, जल, पूआ, जौकी लपसी और दही-दूधका दान लेनेपर सौ बार गायत्री-मन्त्रका जप करना चाहिये

vrīhau puṣpe phale caiva jale piṣṭamaye tathā | yāvake dadhidugdhe ca sāvitrīṃ śataśo 'nvitām ||

Bhīṣma berkata: “Jika seseorang menerima (sebagai sedekah atau hadiah) beras, bunga, buah-buahan, air, makanan yang dibuat daripada tepung, bubur barli, dadih, atau susu, hendaklah penerimaan itu disertai dengan bacaan mantra Sāvitrī (Gāyatrī) beratus-ratus kali.” Ajaran ini menegaskan bahawa bahkan pemberian yang biasa dan dibenarkan pun mempunyai beban etika: kesucian dipelihara bukan semata-mata dengan menolak, tetapi dengan kesedaran, pengendalian diri, dan disiplin penebusan ketika menerima keperluan.

व्रीहौin/with rice (paddy)
व्रीहौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootव्रीहि
FormMasculine, Locative, Singular
पुष्पेin/with a flower
पुष्पे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुष्प
FormNeuter, Locative, Singular
फलेin/with a fruit
फले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
जलेin/with water
जले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजल
FormNeuter, Locative, Singular
पिष्टमयेin/with (something) made of flour (a flour-preparation)
पिष्टमये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपिष्टमय
FormNeuter, Locative, Singular
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
यावकेin/with yāvaka (barley-gruel/barley preparation)
यावके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयावक
FormMasculine, Locative, Singular
दधिin/with curd
दधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदधि
FormNeuter, Locative, Singular
दुग्धेin/with milk
दुग्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदुग्ध
FormNeuter, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सावित्रीम्the Sāvitrī (Gāyatrī-mantra)
सावित्रीम्:
Karma
TypeNoun
Rootसावित्री
FormFeminine, Accusative, Singular
शतशःa hundred times; by hundreds
शतशः:
TypeIndeclinable
Rootशतशः
अन्विताम्accompanied/associated (i.e., to be performed with)
अन्विताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्वित
FormFeminine, Accusative, Singular

भीष्य उवाच

B
Bhīṣma
S
Sāvitrī (Gāyatrī mantra)
R
rice
F
flowers
F
fruits
W
water
F
flour-made food
B
barley preparation (yāvaka)
C
curd
M
milk

Educational Q&A

Even when receiving ordinary, allowable items (food and simple offerings), one should guard inner purity through discipline—here, repeated recitation of the Sāvitrī/Gāyatrī mantra—so that acceptance does not become spiritually careless or ethically compromising.

In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and proper conduct. This verse gives a specific rule of expiation/observance connected with accepting certain gifts (pratigraha), prescribing extensive Gāyatrī (Sāvitrī) recitation as a purificatory accompaniment.