Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

ब्राह्मण–क्षत्रिय-श्रेष्ठता-विवादः

Arjuna–Vāyu Dialogue on Brāhmaṇa and Kṣatriya Precedence

इमं मन्त्र जपन्‌ श्राद्धे यताहारो हुकोपन: । दिग्गजोंने कहा--कार्तिक मासके कृष्णपक्षमें आश्लेषा नक्षत्र और मंगलमयी अष्टमी तिथिका योग होनेपर जो मनुष्य आहार-संयमपूर्वक क्रोधशून्य हो निम्नांकित मन्त्रका पाठ करते हुए श्राद्धके अवसरपर हमारे लिये गुड़मिश्रित भात देता है (वह महान्‌ फलका भागी होता है) ।। बलदेवप्रभूतयो ये नागा बलवत्तरा:

imaṃ mantraṃ japan śrāddhe yatāhāro hy akopanaḥ | kārtika-māse kṛṣṇa-pakṣe āśleṣā-nakṣatre maṅgalamayīm aṣṭamī-tithiṃ yogo bhavati | yaḥ pumān āhāra-saṃyama-pūrvakaḥ krodha-śūnyaḥ san nimnāṅkita-mantrasya pāṭhaṃ kurvan śrāddhāvasare asmākam arthāya guḍa-miśritaṃ bhaktaṃ dadāti sa mahān phala-bhāg bhavati || baladeva-prabhūtayo ye nāgā balavattarāḥ ||

Para Diggaja berkata: “Pada waktu śrāddha, sesiapa yang melafazkan mantra ini sambil menahan makan dan bebas daripada kemarahan—dan hal itu dilakukan dalam separuh bulan gelap Kārttika ketika Āśleṣā bertepatan dengan tithi aṣṭamī yang bertuah—maka dengan mempersembahkan untuk kami nasi bercampur gula melaka/jaggery pada śrāddha itu, dia menjadi penerima pahala yang besar. Demikianlah para Nāga yang gagah, bermula dengan Baladeva, amat luar biasa kekuatannya.”

इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
मन्त्रम्mantra
मन्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमन्त्र
FormMasculine, Accusative, Singular
जपन्reciting
जपन्:
Karta
TypeVerb
Rootजप्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
श्राद्धेat/in the śrāddha rite
श्राद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootश्राद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
यताहारःrestrained in diet
यताहारः:
Karta
TypeAdjective
Rootयताहार
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रोधोपनःfree from anger
क्रोधोपनः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रोधोपन
FormMasculine, Nominative, Singular
बलदेवप्रभूतयःbeginning with Baladeva / with Baladeva as foremost
बलदेवप्रभूतयः:
Karta
TypeAdjective
Rootबलदेवप्रभूत
FormMasculine, Nominative, Plural
येwho
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
नागाःNāgas (serpents)
नागाः:
Karta
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Nominative, Plural
बलवत्तराःstronger / very strong
बलवत्तराः:
Karta
TypeAdjective
Rootबलवत्
FormComparative, Masculine, Nominative, Plural

रेणुक उवाच

R
Reṇukā
K
Kārttika month
K
Kṛṣṇa-pakṣa (dark fortnight)
Ā
Āśleṣā nakṣatra
A
Aṣṭamī tithi
Ś
Śrāddha
M
Mantra (unspecified)
G
Guḍa (jaggery)
B
Bhakta/Bhāta (cooked rice)
N
Nāgas
B
Baladeva

Educational Q&A

Ritual efficacy is tied to ethical discipline: regulated food and freedom from anger, combined with proper timing and sincere offering, yields great merit.

Reṇukā describes an auspicious calendrical conjunction in Kārttika and prescribes a śrāddha practice—mantra-recitation and offering jaggery-mixed rice for the Nāgas—promising great spiritual fruit to the performer.