Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Vānaprastha-dharma and Tapas: Śiva–Umā Saṃvāda

Forest-Stage Discipline and Austerity

"प्रथम पिण्ड किसे देना चाहिये? दूसरा पिण्ड किसे प्राप्त होता तथा तीसरे पिण्डपर किसका अधिकार माना गया है? यह सब कुछ मैं जानना चाहता हूँ” ।।

bhīṣma uvāca | prathamaṁ piṇḍaṁ kise denā cāhiye? dvitīyaḥ piṇḍaḥ kise prāptaḥ bhavati tathā tṛtīya-piṇḍe kasya adhikāraḥ manyate? etat sarvaṁ ahaṁ jñātum icchāmi || śraddadhānena dūtena bhāṣitaṁ dharma-saṁhitam | pūrva-sthāḥ tri-daśāḥ sarve pitaraḥ pūjyāḥ khe-caram, tasya śraddhālu deva-dūtasya evaṁ dharma-yukta-bhāṣaṇe pūrva-diśi sthitāḥ sarve devāḥ pitaraś ca taṁ ākāśa-cāriṇaṁ puruṣaṁ praśaṁsantaḥ ūcuḥ ||

Bhishma berkata: “Piṇḍa yang pertama patut dipersembahkan kepada siapa? Siapakah yang menerima piṇḍa kedua, dan hak siapakah yang diakui atas piṇḍa ketiga? Aku ingin mengetahui semuanya.” Setelah utusan dewa yang penuh keyakinan itu mengucapkan kata-kata yang selaras dengan dharma, semua dewa dan para Pitṛ di arah timur—yang layak dimuliakan—memuji makhluk pengembara langit itu lalu menjawab.

श्रद्दधानेनby/with the faithful (one)
श्रद्दधानेन:
Karana
TypeAdjective
Rootश्रद्दधान (श्रद्धा + धा; वर्तमान कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
दूतेनby the messenger
दूतेन:
Karana
TypeNoun
Rootदूत
FormMasculine, Instrumental, Singular
भाषितम्spoken/uttered
भाषितम्:
Karma
TypeVerb
Rootभाष्
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
धर्मसंहितम्in accordance with dharma / dharma-composed
धर्मसंहितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootधर्मसंहित (धर्म + संहित)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
पूर्वस्थाःsituated in the east
पूर्वस्थाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपूर्वस्थ (पूर्व + स्थ)
FormMasculine, Nominative, Plural
त्रिदशाःthe gods (thirty-three)
त्रिदशाः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिदश
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
पितरःthe Pitṛs (manes/ancestors)
पितरः:
Karta
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Nominative, Plural
पूज्यworthy of worship / to be honored
पूज्य:
Karma
TypeAdjective
Rootपूज्
FormGerundive (यत्/ण्यत् sense), Masculine, Accusative, Singular
खेचरम्the sky-goer (one who moves in the sky)
खेचरम्:
Karma
TypeNoun
Rootखेचर (ख + चर)
FormMasculine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma (Bhīṣma)
A
a faithful messenger (dūta / deva-dūta)
T
the gods (tridaśa/devāḥ)
T
the Pitṛs (pitaraḥ)
T
the eastern direction (pūrva-diś)
P
piṇḍa (funeral rice-ball offering)