Shloka 124

विश्वासेन तु निक्षिप्तं यो विनिहल्लोति मानव: । स गतायुर्नरस्तात मत्स्ययोनौ प्रजायते,तात! जो मानव विश्वासपूर्वक रखी हुई दूसरेकी धरोहरको हड़प लेता है, वह गतायु होनेपर मत्स्यकी योनिमें जन्म लेता है

viśvāsena tu nikṣiptaṃ yo vinihanti manuṣyaḥ | sa gatāyur naras tāta matsyayonau prajāyate ||

Yudhiṣṭhira berkata: “Wahai yang dikasihi, sesiapa yang mengkhianati amanah dengan merampas apa yang dititipkan kepadanya atas dasar kepercayaan—harta yang diamanahkan oleh orang lain—setelah hayatnya berakhir akan lahir semula dalam rahim seekor ikan.”

विश्वासेनwith trust
विश्वासेन:
Karana
TypeNoun
Rootविश्वास
FormMasculine, Instrumental, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
निक्षिप्तम्deposited/placed (as a deposit)
निक्षिप्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootनि-क्षिप्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Accusative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
विनिहन्तिseizes/appropriates (wrongfully takes)
विनिहन्ति:
TypeVerb
Rootवि-नि-हन्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
मानवःa man
मानवः:
Karta
TypeNoun
Rootमानव
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
गतायुःhaving life gone; dead
गतायुः:
TypeAdjective
Rootगतायु
FormMasculine, Nominative, Singular
नरःman
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
मत्स्ययोनौin the womb/species of a fish
मत्स्ययोनौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमत्स्ययोनि
FormFeminine, Locative, Singular
प्रजायतेis born
प्रजायते:
TypeVerb
Rootप्र-जन्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
तातO dear one/son
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
E
entrusted deposit (nikṣipta)
F
fish (matsya)

Educational Q&A

Betraying trust by misappropriating an entrusted deposit is a grave adharma; it brings severe karmic consequence, expressed here as an inferior rebirth (fish-womb) after death.

In Anuśāsana Parva’s dharma-instruction context, Yudhiṣṭhira states a moral rule about safeguarding deposits given in confidence, warning that one who seizes such property incurs a specific post-mortem consequence.