Shloka 5

Īśvara-gītā: Brahman as All-Pervading—Kāla, Prakṛti–Puruṣa, Tattva-Evolution, and Mokṣa

Devanagari script

अभिन्नं भिन्नसंस्थानं शाश्वतं ध्रु वमव्ययम् / निर्गुणं परमं व्योम तज्ज्ञानं सूरयो विदुः

Transliteration

abhinnaṃ bhinnasaṃsthānaṃ śāśvataṃ dhru vamavyayam / nirguṇaṃ paramaṃ vyoma tajjñānaṃ sūrayo viduḥ

Translation

Para bijaksana mengetahui bahawa pengetahuan sejati ialah Ruang Tertinggi (Brahman): tidak terpisah namun tampak dalam pelbagai bentuk, kekal, teguh, tidak binasa, dan melampaui segala sifat (nirguṇa).

Word by Word

• अभिन्नम्: undivided
• अभिन्नम्: विशेषण (कर्मविशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अभिन्न (कृदन्त; भिद् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कृदन्तः—भूतकर्मणि क्त (भिन्न) नञ्-पूर्वक

• भिन्न-संस्थानम्: having differentiated forms/structures
• भिन्न-संस्थानम्: विशेषण (कर्मविशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: भिन्न (कृदन्त; भिद् धातु) + संस्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (भिन्नं संस्थानं यस्य)

• शाश्वतम्: eternal
• शाश्वतम्: विशेषण (कर्मविशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: शाश्वत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ध्रुवम्: fixed, constant
• ध्रुवम्: विशेषण (कर्मविशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अव्ययम्: imperishable
• अव्ययम्: विशेषण (कर्मविशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• निर्गुणम्: without qualities (guṇas)
• निर्गुणम्: विशेषण (कर्मविशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: निर्गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: विशेषण (कर्मविशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• व्योम: space, sky (the supreme ether)
• व्योम: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्योमन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; व्योमन्-शब्दस्य रूपम्

• तत्-ज्ञानम्: knowledge of That
• तत्-ज्ञानम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य ज्ञानम्)

• सूरयः: the sages, the wise
• सूरयः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन

• विदुः: know
• विदुः: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Lord Kūrma (Vishnu) teaching Indradyumna—within the Ishvara Gita discourse

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Brahman (Paramam Vyoma)
• Nirguṇa
• Sūrayaḥ (sages)

More Details (3 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

It presents the Supreme as non-dual and indivisible in essence (abhinna), yet manifesting as the many (bhinna-saṃsthāna), and as nirguṇa—beyond the guṇas—thereby indicating Atman/Brahman as the unchanging reality underlying all appearances.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The verse emphasizes Jñāna-yoga: contemplative discernment of the imperishable, nirguṇa Brahman as the all-pervading ‘parama vyoma.’ In the Kurma Purana’s Ishvara Gita frame, such knowledge supports meditative absorption by withdrawing attention from changing forms to the constant, attribute-transcending ground.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

By defining the Supreme as one, nirguṇa, and all-pervading, it allows Shaiva and Vaishnava names/forms to be understood as differing manifestations of the same undivided reality—supporting the Kurma Purana’s synthesis rather than sectarian separation.