काम्येष्टयः प्रायश्चित्तानि च (TS 2.3)
TS 2.3 functions as a deployable catalogue of targeted rites (kāmyeṣṭi) and corrective rites (prāyaścitta) that can be inserted into the Srauta calendar as needed. The text organizes efficacy through deity-selection (Āditya, Varuṇa, Indra, Agni-Soma, Bṛhaspati, etc.), offering-forms (caru, puroḍāśa, multi-kapāla structures), and bandhu-logic that ties social order (viś/ rāṣṭra/ sajāta cohesion), bodily integrity (āyus, indriya, prāṇa), and cosmic stability (dhruva, budhna–agra movement) to ritual geometry. Several units explicitly encode “repair” semantics: restoring radiance, releasing bonds, re-stabilizing community alignment, and reconstituting vitality. In the Shrauta year, these modules serve as a technical toolkit for the Adhvaryu to address contingencies—loss of standing, obstruction, illness-signs, or social fragmentation—while maintaining continuity with the larger yajña-system through standardized implements, altar-space movements, and mantra-vidhi coupling.
Mantra 1
आदित्येभ्यो भुवद्वद्भ्यश्चरुं निर्वपेद्भूतिकामः । आदित्या वा एतं भूत्यै प्रतिनुदन्ते योऽलं भूत्यै सन्भूतिं न प्राप्नोति । आदित्यान् एव भुवद्वतः स्वेन भागधेयेनोपधावति । त एवैनं भूतिं गमयन्ति । भवत्येव । आदित्येभ्यो धारयद्वद्भ्यश्चरुं निर्वपेदपरुद्धो वापरुध्यमानो वा । आदित्या वा अपरोद्धार आदित्या अवगमयितारः । आदित्यान् एव धारयद्वतः स्वेन भागधेयेनोपधावति । त एवैनमवगमयन्ति ॥
Seseorang yang menginginkan kemakmuran hendaklah mempersembahkan bubur suci kepada Aditya yang disebut “Bhuvadvat”. Aditya mendorongnya menuju kemakmuran—ia yang layak bagi kemakmuran namun tidak memperolehnya. Kepada Aditya “Bhuvadvat” ia mendekat dengan bahagian persembahannya sendiri; merekalah yang membawanya mencapai kemakmuran; maka ia benar-benar menjadi makmur. Kepada Aditya yang disebut “Dharayadvat” hendaklah ia mempersembahkan bubur suci; (sebab) yang terhalang atau sedang dihalangi—Aditya adalah para penghalang; Aditya adalah para pembuatnya mengerti (jalan keluar). Kepada Aditya “Dharayadvat” ia (pun) mendekat.
Mantra 2
स्वेन ब्ʰआगद्ʰएयेनोप द्ʰआवति । त एवैनं विसि दाद्ʰरति । अनपरुद्ʰयो ब्ʰअवति । अदिते ऽनु मन्यस्वेत्य् अपरुद्ʰयमानो ऽस्य पदम् आ ददीत । इयं वा अदितिस् । इयम् एवास्मै राज्यम् अनु मन्यते । सत्यासीर् इत्य् आह । सत्याम् एवासिषं कुरुते । इह मन इत्य् आह । प्रजा एवास्मै समनसः करोति । उप प्रेत मरुतः ॥
Dengan bahagian persembahannya sendiri ia mendekat; merekalah yang menegakkannya di dalam kaum (rakyat). Ia menjadi tidak terhalang. “Wahai Aditi, perkenankanlah (aku),” demikian ia berkata; ketika ia sedang dihalangi, ia mengambil (kembali) jejaknya. Sesungguhnya Aditi ini adalah bumi ini; bumi inilah yang mengizinkannya kerajaan. “Jadilah engkau benar,” katanya; ia menjadikan berkat itu benar. “Di sini (satukanlah) fikiran,” katanya; ia menjadikan rakyatnya seia-sefikir baginya. “Majulah mendekat, wahai Marut.”
Mantra 3
सुदानव एना विस्पतिनाब्ʰय् अमुं राजानम् इत्य् आह । मारुती वै विड् विस् । ज्येष्ट्ʰओ विस्पतिस् विसैवैनं राष्ट्रेन सम् अर्द्ʰअयति । यः परस्ताद् ग्राम्यवादी स्यात् तस्य ग्र्हाद् व्रीहीन् आ हरेत् सुक्लांस् च क्र्ष्णांस् च वि चिनुयात् । ये सुल्काः स्युस् तम् आदित्यं चरुं निर् वपेत् । आदित्या वै देवतया विड् विस् विसम् एवाव गच्ʰअति ॥
Ia berkata: “(Semoga) ia menjadi pemberi yang baik; (semoga) dengan tuan kaum (viśpati) … raja ini.” Sesungguhnya Marut adalah viḍ; viś adalah yang tertua; viśpati adalah yang tertua bagi viś. Dengan viś itulah ia meneguhkan/menyatukan dia dengan kerajaan. Jika ada orang yang di luar (desa) menjadi pembicara yang mengacau (grāmya-vādī), dari rumahnya hendaklah diambil padi; lalu dipilih yang putih dan yang hitam. Bila ada yang pucat/kuning (śulkā), hendaklah ia mempersembahkan caru bagi Āditya. Sesungguhnya Āditya adalah dewa bagi viḍ; viś—dan ia pun memahami/menjangkau viś.
Mantra 4
अवगतास्य विड् अनवगतं राष्ट्रम् इत्य् आहुस् ये कृष्णाः स्युस् तं वारुणं चरुं निर् वपेत् वारुणं वै राष्ट्रम् उभे एव विशं च राष्ट्रं चाव गच्छति यदि नावगच्छेद् इमम् अहम् आदित्येभ्यो भागं निर् वपाम्य् आमुष्माद् अमुष्यै विशो ऽवगन्तोर् इति निर् वपेत् आदित्या एवैनम् भागधेयं प्रेप्सन्तो विशम् अव…
Jika dikatakan: “Kaum (viḍ) telah menyimpang; kerajaan (rāṣṭra) belum tersadari/tercapai,”—maka bila ada orang-orang yang menjadi ‘hitam’ (kṛṣṇa), hendaklah ia mempersembahkan bubur (caru) bagi Varuṇa. Sesungguhnya kerajaan itu milik Varuṇa; dengan demikian ia memahami/menjangkau baik kaum (viś) maupun kerajaan. Dan jika ia tidak memahaminya, hendaklah ia mempersembahkan: “Aku mempersembahkan bagian (bhāga) ini kepada para Āditya, agar dari sana, bagi si anu ini, kaum (viś) dan kerajaan menjadi dapat dipahami/tercapai.” Para Āditya, yang menginginkan bagian persembahan itu, membuat kaum (viś) …
Mantra 5
गमयन्ति यदि नावगच्छेद् आस्वत्थान् मयूखान्त् सप्त मध्यमेषायाम् उप हन्यात् । इदम् अहम् आदित्यान् बध्नाम्य् आमुष्माद् अमुष्यै विसोऽवगन्तोर् इति । आदित्या एवैनम् बद्धावीरा विसम् अव गमयन्ति । यदि नावगच्छेद् एतम् एवादित्यं चरुं निर्वपेत् । इध्मेऽपि मयूखान्त् सं नह्येत् । अनपरुध्यम् एवाव गच्छति । आस्वत्था भवन्ति । मरुतां वा एतद् ओजो यद् अस्वत्थः । ओजसैव विसम् अव गच्छति । सप्त भवन्ति । सप्तगणा वै मरुतः । गणस एव विसम् अव गच्छति ।
—
Read Krishna Yajur Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.