Shloka 5

Moksha and Svarga through Dāna, Tīrtha, Nāma-smaraṇa, and Bhāva

तत् प्राप्य म्रियते क्षेत्रे पुनर्जन्म न विद्यते / अयोध्या मथुरा माया काशी काञ्ची अवन्तिका

tat prāpya mriyate kṣetre punarjanma na vidyate / ayodhyā mathurā māyā kāśī kāñcī avantikā

Setelah mencapai kṣetra suci itu, jika seseorang wafat di sana, tiadalah kelahiran semula lagi. (Iaitu:) Ayodhyā, Mathurā, Māyā (Haridvāra), Kāśī, Kāñcī, dan Avantikā (Ujjayinī).

तत्that (place/thing)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); demonstrative pronoun
प्राप्यhaving reached/attained
प्राप्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), indeclinable verbal form; ‘having attained’
म्रियतेdies
म्रियते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
क्षेत्रेin the sacred place/field
क्षेत्रे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
पुनर्जन्मrebirth
पुनर्जन्म:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुनः (अव्यय) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); compound: ‘again-birth’
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध)
विद्यतेexists/is found
विद्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); existential ‘is found/exists’
अयोध्याAyodhya
अयोध्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअयोध्या (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); proper noun
मथुराMathura
मथुरा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमथुरा (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); proper noun
मायाMāyā (sacred city)
माया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); here as place-name (Māyā/Haridvāra tradition)
काशीKashi (Varanasi)
काशी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); proper noun
काञ्चीKanchi
काञ्ची:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाञ्ची (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); proper noun
अवन्तिकाAvantika (Ujjain)
अवन्तिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअवन्तिका (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); proper noun

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Kṣetra-prabhāva: dying in certain sacred places is taught as a direct condition for freedom from punarjanma.

Vedantic Theme: Grace mediated through sacred space; the role of saṃskāra, saṅkalpa, and divine presence in dissolving bondage (often interpreted as bhakti/īśvara-anugraha rather than mere geography).

Application: Undertake pilgrimage with devotion; live or spend final days in a sacred kṣetra with nāma-smaraṇa and sattvic conduct; support elders’ end-of-life spiritual care.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: sacred cities (kṣetra/purī)

Related Themes: Garuda Purana: saptapurī mokṣadāyikā list; kṣetra-māhātmya sections; death-time remembrance themes.

A
Ayodhyā
M
Mathurā
M
Māyā (Haridvāra)
K
Kāśī
K
Kāñcī
A
Avantikā (Ujjayinī)

FAQs

This verse states that death in certain highly sacred pilgrimage places is regarded as leading to liberation—rebirth (punarjanma) is said not to occur again.

Ayodhyā, Mathurā, Māyā (commonly identified with Haridvāra), Kāśī, Kāñcī, and Avantikā (Ujjayinī/Ujjain).

Cultivate dharma and devotion while living, and if possible undertake pilgrimage with sincere intention—treating these kṣetras as places for purification, remembrance of God, and preparation for a peaceful end-of-life.