Shloka 30

Vīrya, Māyā/Prakṛti, Śrī’s Inseparability, Paramāṇu, and Hari’s Infinitude

सूक्ष्मेण रूपेण च कारणं स्यात् तर्हि प्रपञ्चस्य च कारणं वद / अविद्याया वशतो विष्णुरेव नानारूपैर्दृश्यते विष्णुरेव

sūkṣmeṇa rūpeṇa ca kāraṇaṃ syāt tarhi prapañcasya ca kāraṇaṃ vada / avidyāyā vaśato viṣṇureva nānārūpairdṛśyate viṣṇureva

Jika sebab wujud dalam bentuk yang halus, maka katakanlah apakah sebab bagi alam semesta yang termanifestasi ini. Di bawah pengaruh avidyā (kejahilan), hanya Viṣṇu sahaja yang terlihat dalam pelbagai rupa—sesungguhnya, Viṣṇu sahaja.

sūkṣmeṇasubtle
sūkṣmeṇa:
Karaṇa-viśeṣaṇa (करणविशेषण)
TypeAdjective
Rootsūkṣma (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga/puṃliṅga (contextual), Tṛtīyā (Instrumental), Ekavacana; qualifies rūpeṇa
rūpeṇaby (a) form
rūpeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana
caand
ca:
Connector
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
kāraṇamcause
kāraṇam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana
syātwould be
syāt:
Kriyā
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormLiṅ-lakāra (Optative), Parasmaipada, Prathama-puruṣa, Ekavacana
tarhithen
tarhi:
Logical connector (निपात)
TypeIndeclinable
Roottarhi (अव्यय)
FormNipāta; consequence marker (then/therefore)
prapañcasyaof the manifested world
prapañcasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootprapañca (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
caalso/and
ca:
Connector
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
kāraṇamcause
kāraṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Dvitīyā (Accusative/द्वितीया), Ekavacana
vadatell (me)
vada:
Kriyā
TypeVerb
Rootvad (धातु)
FormLoṭ-lakāra (Imperative/आज्ञार्थ), Parasmaipada, Madhyama-puruṣa (2nd person/मध्यम), Ekavacana
avidyāyāḥof ignorance
avidyāyāḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootavidyā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
vaśataḥdue to the influence
vaśataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootvaśa (प्रातिपदिक)
FormAblative-form used adverbially (vaśāt/vaśataḥ): ‘due to the control/influence of’; hetu-artha
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
evaalone/indeed
eva:
Emphasis
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle
nānā-rūpaiḥby various forms
nānā-rūpaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnānā (अव्यय) + rūpa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; nānā as indeclinable qualifier ‘various’
dṛśyateis seen/appears
dṛśyate:
Kriyā
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Ātmanepada (आत्मनेपद), Prathama-puruṣa, Ekavacana; karmaṇi-prayoga (passive sense)
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (logical subject)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
evaalone/indeed
eva:
Emphasis
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle

Garuda (Vinata-putra), questioning Lord Vishnu

Concept: The manifested universe’s apparent plurality is a perception under avidyā; ultimately Vishnu alone appears as many forms.

Vedantic Theme: Non-duality/abheda tendency: nāmarūpa-bheda as avidyā-kṛta; Brahman/Vishnu as the sole reality underlying appearances.

Application: Practice discernment: when overwhelmed by multiplicity, recollect the underlying unity; reduce reactivity by seeing forms as expressions of one sustaining reality.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Related Themes: Garuda Purana 3.3.31-32 (avidyā destroyed by śāstra-jñāna; ignorance cannot belong to Hari)

V
Vishnu
A
Avidya (Ignorance)

FAQs

The verse states that multiplicity is perceived due to avidya; when ignorance dominates, the one reality (Vishnu) appears as many names and forms.

It points to a subtle causal basis and concludes that the apparent universe is not separate—Vishnu alone is the underlying cause and the reality appearing as the world.

Practice seeing unity behind differences—reduce ego-driven division, cultivate devotion and discernment, and respond ethically by remembering the same divine reality pervades all beings.