Shloka 6

Tīrtha-Māhātmya: Catalog of Sacred Places and the Supreme Inner Tīrtha

केदारं सर्वपापघ्नं स (श) म्भलग्राम उत्तमः / नरनरायणं तीर्थं मुक्त्यै वदरिकाश्रमः

kedāraṃ sarvapāpaghnaṃ sa (śa) mbhalagrāma uttamaḥ / naranarāyaṇaṃ tīrthaṃ muktyai vadarikāśramaḥ

Kedāra ialah tirtha yang menghapus segala dosa; Śambhala-grāma amat unggul. Tirtha suci Nara–Nārāyaṇa dan Badarikāśrama adalah untuk mencapai mokṣa (pembebasan).

केदारम्Kedāra (holy place)
केदारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकेदार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
सर्वपापघ्नम्destroyer of all sins
सर्वपापघ्नम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + पाप + घ्न (प्रातिपदिक; घ्न = √हन् (धातु) से निष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (केदारम्)
सम्भलग्रामःSambhala village
सम्भलग्रामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसम्भल + ग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उत्तमःexcellent, supreme
उत्तमः:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (सम्भलग्रामः)
नरनरायणम्Nara-Nārāyaṇa (holy place/deity)
नरनरायणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनर + नारायण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तीर्थम्pilgrimage place
तीर्थम्:
Apposition/Viśeṣya (Identificational)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; अपादान/उपपद-सम्बन्धेन ‘नरनरायणम्’ इत्यस्य विशेष्यभावे
मुक्त्यैfor liberation
मुक्त्यै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the sake of)
वदरिकाश्रमःBadarikā-āśrama
वदरिकाश्रमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवदरी + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Lord Vishnu (teaching Garuda/Vinatā-putra in the Garuḍa Purāṇa dialogue frame)

Concept: Tīrtha-sevā/smaraṇa and kṣetra-mahātmyā as means for pāpa-kṣaya and mokṣa-sādhana.

Vedantic Theme: Sādhana through śuddhi (pāpa-kṣaya) leading to adhikāritva for jñāna/bhakti; grace mediated via sacred space (kṣetra).

Application: Undertake pilgrimage or daily remembrance of these kṣetras; cultivate vrata, japa, and sattvic conduct while visiting; dedicate merit to liberation-oriented intent.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: tīrtha-kṣetra / āśrama (Himalayan pilgrimage complex)

Related Themes: Garuda Purana (tīrtha-mahātmyā sections in Pūrvakhaṇḍa); Garuda Purana: recurring praise of Badarikāśrama and Nara-Nārāyaṇa as mokṣa-kṣetra (general internal motif)

K
Kedāra
Ś
Śambhala-grāma
N
Nara-Nārāyaṇa
B
Badrikāśrama

FAQs

This verse praises Kedāra as “sarva-pāpa-ghna,” a pilgrimage site believed to destroy all sins, highlighting tīrtha-yātrā as a dharmic means of purification.

It links specific sacred sites—especially Nara-Nārāyaṇa tīrtha and Badarikāśrama—with “muktyai” (for liberation), presenting pilgrimage and sanctified association as supports for spiritual release.

Cultivate inner pilgrimage: pursue purification (ethical living, repentance, sādhana) and, when possible, visit or reverently remember such tīrthas with a sincere intention toward self-transformation and liberation.