Shloka 18

Śālagrāma–Sudarśana-Vyūha Nirūpaṇa, Tīrtha-Saṅgraha, Samvatsara-Nāma, and Mantra-Rakṣā

गुरुशुक्रौ च मन्दश्च रविचन्द्रौ यथोदितम् / रेवत्यादिमृगान्ताश्च ऋक्षाणि प्रथमा कला

guruśukrau ca mandaśca ravicandrau yathoditam / revatyādimṛgāntāśca ṛkṣāṇi prathamā kalā

Musytari dan Zuhrah, serta Zuhal, juga Matahari dan Bulan—sebagaimana telah dinyatakan—dan rumah-rumah bulan (nakṣatra) dari Revatī pada permulaan hingga Mṛga pada penghujung: inilah bahagian pertama (kalā).

गुरुशुक्रौJupiter and Venus
गुरुशुक्रौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक) + शुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), द्विवचन (Dual)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मन्दःSaturn (the slow one)
मन्दः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
रविचन्द्रौthe Sun and the Moon
रविचन्द्रौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक) + चन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), द्विवचन (Dual)
यथोदितम्as stated/according to what is said
यथोदितम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + उदित (कृदन्त; √उद् (धातु) + क्त)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial: 'as stated'); उदितम् = नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (used adverbially)
रेवत्यादिमृगान्ताः(the lunar mansions) beginning with Revati and ending with Mriga
रेवत्यादिमृगान्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरेवती (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + मृग (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (आदि-अन्त-निर्देशः: 'from Revati to Mrigaśiras'); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ऋक्षाणिlunar mansions/asterisms
ऋक्षाणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
प्रथमाfirst
प्रथमा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifying)
कलाdigit/part (kalā)
कला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

Lord Viṣṇu (in dialogue instruction to Garuḍa/Vinatā-putra)

Concept: Cosmic order (ṛta) expressed as structured divisions of time and stellar markers.

Vedantic Theme: Jagat-niyati (ordered cosmos) under īśvara; time as a governing principle for embodied life.

Application: Use the stated graha–nakshatra grouping as a calendrical/astrological basis when computing divisions (kalā) for rites or prognostics.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana 1.66 (context: kala/tithi/vara/nakshatra computations)

G
Guru (Jupiter)
Ś
Śukra (Venus)
M
Manda/Śani (Saturn)
R
Ravi (Sun)
C
Candra (Moon)
R
Revatī (Nakṣatra)
M
Mṛga/Mṛgaśīrṣa (Nakṣatra)

FAQs

This verse groups key grahas (Sun, Moon, Jupiter, Venus, Saturn) and a sequence of nakṣatras into a defined “kalā,” indicating that time is systematized for dharmic observance and ritual scheduling.

While not describing the afterlife directly, it supports the Garuḍa Purāṇa’s broader ritual framework by defining time-divisions used to choose proper timings for saṁskāras and observances, which traditionally include funerary and śrāddha-related rites.

Use it as a reminder that traditional practice emphasizes intentional timing—planning worship, vows, or family rites with awareness of calendrical cycles rather than acting carelessly or impulsively.