Shloka 21

Āhnika-Dharma: Dawn Purification, Sandhyā-Upāsanā, Tarpana, Pañca-Mahāyajñas, and Aśauca Rules

प्राङ्मुखः सततं विप्रः सन्ध्योपासनमाचरेत् / सन्ध्याहीनो ऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु

prāṅmukhaḥ satataṃ vipraḥ sandhyopāsanamācaret / sandhyāhīno 'śucirnityamanarhaḥ sarvakarmasu

Menghadap ke timur, seorang dwija (dua kali lahir) hendaklah sentiasa melakukan pemujaan Sandhyā. Sesiapa yang meninggalkan Sandhyā menjadi sentiasa tidak suci dan tidak layak bagi segala upacara serta kewajipan.

प्राङ्मुखःfacing east
प्राङ्मुखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राङ् (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दिक्-विशेषणपूर्वकः)
सततम्always
सततम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
विप्रःa Brahmin
विप्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सन्ध्योपासनम्worship of the twilight (sandhyā)
सन्ध्योपासनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसन्ध्या (प्रातिपदिक) + उपासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: सन्ध्यायाः उपासनम्)
आचरेत्should perform/practice
आचरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
सन्ध्याहीनःdevoid of sandhyā (one who neglects it)
सन्ध्याहीनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसन्ध्या (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सन्ध्यया हीनः)
अशुचिःimpure
अशुचिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
अनर्हःunfit/undeserving
अनर्हः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनर्ह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सर्वकर्मसुin all rites/actions
सर्वकर्मसु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (सर्वाणि कर्माणि)

Lord Viṣṇu (in instruction to Garuḍa)

Concept: Nitya-karma: Sandhyā-upāsanā as indispensable daily duty; neglect causes aśauca and adhikāra-loss for rites.

Vedantic Theme: Antaḥkaraṇa-śuddhi as prerequisite for higher knowledge and worship; karma as purifier supporting jñāna/bhakti.

Application: Maintain a fixed daily Sandhyā routine (dawn/noon/dusk as per tradition), with correct direction, cleanliness, and attention; treat it as non-negotiable like hygiene.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

Type: directional-ritual orientation

Related Themes: Garuda Purana (Dharma/Ācāra sections): nitya-karma and aśauca consequences for neglect; Garuda Purana: eligibility (adhikāra) for rites tied to purity and daily observances

FAQs

This verse treats Sandhyā worship as a non-negotiable daily duty (nitya-karma) that maintains ritual purity and eligibility for other religious acts.

Indirectly, it emphasizes disciplined daily dharma: neglect of obligatory rites is framed as a condition of impurity and ineligibility, which Purāṇic ethics connect with adverse karmic outcomes.

Keep a consistent daily spiritual practice (prayer/meditation at twilight), treating it as foundational—supporting clarity, discipline, and integrity in all other duties.