Shloka 2

Viśvāvasu-Prayoga (Marriage Mantra), Kālarātri/Ṛkṣakarṇī Invocation, and Yantra-Rakṣā at Twilight

ॐ नमो भगवति ऋक्षकर्णि चतुर्भुजे ऊर्ध्वकेशि त्रिनयने कालरात्रि मानुषाणां वसारुधिरभोजने अमुकस्य प्राप्तकालस्य मृत्युप्रदे हुं फट् हनहन दहदह मांसरुधिरं पचपच ऋक्षपत्नि स्वाहा / न तिथिर्न च नक्षत्रं नोपवासो विधीयते

oṃ namo bhagavati ṛkṣakarṇi caturbhuje ūrdhvakeśi trinayane kālarātri mānuṣāṇāṃ vasārudhirabhojane amukasya prāptakālasya mṛtyuprade huṃ phaṭ hanahana dahadaha māṃsarudhiraṃ pacapaca ṛkṣapatni svāhā / na tithirna ca nakṣatraṃ nopavāso vidhīyate

Om. Sembah sujud kepada Dewi yang diberkati, Ṛkṣakarṇī—berlengan empat, rambut terangkat, bermata tiga, Kālarātri, Malam Sang Kala—yang memakan lemak dan darah manusia; wahai pemberi maut pada saat yang telah ditetapkan bagi si anu: hūṃ, phaṭ! Hentam, hentam; bakar, bakar; masakkan daging dan darah; wahai Ṛkṣapatnī, permaisuri Ṛkṣa, svāhā. Bagi upacara ini, tiada ditetapkan tithi, nakṣatra, atau upavāsa (puasa).

oṃ
:
Sambodhana/Mantra-invocation (सम्बोधन/मन्त्रारम्भ)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formमन्त्रबीज (mantric syllable), अव्यय
नमःsalutation
नमः:
Karma/Offering (कर्म—नमस्काररूप)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अव्ययवत् प्रयोगः (indeclinable-like usage)
भगवतिO Goddess/Lady
भगवति:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
ऋक्षकर्णिO Bear-eared one
ऋक्षकर्णि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootऋक्ष + कर्णि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (bear + ear/ear-like)
चतुर्भुजेO four-armed one
चतुर्भुजे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootचतुर् + भुज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; द्विगु-समासः (four-armed)
ऊर्ध्वकेशिO one with hair raised upward
ऊर्ध्वकेशि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootऊर्ध्व + केशिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; कर्मधारयः (upright-haired)
त्रिनयनेO three-eyed one
त्रिनयने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootत्रि + नयन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; द्विगु-समासः (three-eyed)
कालरात्रिO Kālarātri
कालरात्रि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकाल + रात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; तत्पुरुषः (night of time/death)
मानुषाणाम्of humans
मानुषाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध—genitive)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
वसाfat
वसा:
Karma (कर्म—object, as compound member)
TypeNoun
Rootवसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (समासपूर्वपद)
रुधिरblood
रुधिर:
Karma (कर्म—object, as compound member)
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (समासपूर्वपद)
भोजनेO eater/consumer
भोजने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; (समासान्तपद)
अमुकस्यof so-and-so
अमुकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअमुक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; अनिर्दिष्ट-व्यक्ति (indefinite person)
प्राप्तकालस्यof the arrived/appointed time
प्राप्तकालस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्राप्त + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारयः (time that has arrived)
मृत्युप्रदेO giver of death
मृत्युप्रदे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमृत्यु + प्रद (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; तत्पुरुषः (giver of death)
हुंhuṃ
हुं:
Mantra-exclamation (मन्त्र-उच्चारण)
TypeIndeclinable
Rootहुं (अव्यय/बीज)
Formमन्त्रबीज, अव्यय
फट्phaṭ
फट्:
Mantra-exclamation (मन्त्र-उच्चारण)
TypeIndeclinable
Rootफट् (अव्यय/बीज)
Formमन्त्रबीज, अव्यय
हनstrike/kill!
हन:
Kriya (क्रिया—command)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
हनstrike/kill!
हन:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (पुनरुक्ति)
दहburn!
दह:
Kriya (क्रिया—command)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दहburn!
दह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (पुनरुक्ति)
मांसflesh
मांस:
Karma (कर्म—object, as compound member)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद)
रुधिरम्blood
रुधिरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पचcook!
पच:
Kriya (क्रिया—command)
TypeVerb
Rootपच् (धातु)
Formलोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पचcook!
पच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपच् (धातु)
Formलोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (पुनरुक्ति)
ऋक्षपत्निO bear’s consort
ऋक्षपत्नि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootऋक्ष + पत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (wife of the bear/ṛkṣa)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
Mantra-closure (मन्त्रसमापन)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (अव्यय/निपात)
Formमन्त्रान्त-निपात (mantra-ending particle), अव्यय
not/no
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
तिथिःlunar day (tithi)
तिथिः:
Karta (कर्ता—subject)
TypeNoun
Rootतिथि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
nor
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
नक्षत्रम्constellation/asterism
नक्षत्रम्:
Karta (कर्ता—subject)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
nor
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
उपवासःfasting
उपवासः:
Karta (कर्ता—subject)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विधीयतेis prescribed/ordained
विधीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (passive), आत्मनेपद

Lord Vishnu (narrating to Garuda/Vinata-putra, in the Preta Kanda context)

Concept: Ritualized coercive power (abhicāra/ugra-mantra) aimed at death/affliction, presented as a technique not bound to tithi/nakṣatra/upavāsa constraints.

Vedantic Theme: Karma-kāṇḍa/śākta-tantric pragmatics contrasted with higher śānti; the verse foregrounds action and consequence rather than liberation.

Application: If studied textually: recognize the Purāṇic documentation of fierce rites and the cautionary ethic—avoid harm; redirect to protective/śānti practices and cultivate non-violence.

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: bhayanaka

Related Themes: Garuda Purana 1.41 (mantra/yantra/abhicāra context continuing into 1.41.3); Garuda Purana 1.42 (shift to pavitra-āropaṇa rite)

Ṛkṣakarṇī
K
Kālarātrī

FAQs

This verse frames death as occurring at a ‘prāptakāla’—an arrived or destined time—invoked here through a fierce mantra addressed to Kālarātrī/Ṛkṣakarṇī as ‘mṛtyupradā’ (bestower of death).

By emphasizing the moment of death (mṛtyu) as a decisive threshold, it implicitly marks the transition point after which the preta-condition and post-death pathways described in the Preta Kanda begin.

The verse highlights that some rites are described as independent of calendrical timing (tithi/nakṣatra) and fasting—reminding practitioners to prioritize prescribed intent and procedure over auspicious-date anxiety.