Shloka 65

Acyuta/Vāsudeva Stotra: Avatāra-Salutations, Ritual Totality, Forgiveness Prayer, and Phalaśruti

यः प्रार्थयत्यर्थमशेषसौख्यं धर्मं च कामं च तथैव मोक्षम् / स सर्वमुत्सृज्य परं पुराणं प्रयाति विष्णुं शरणं वरेण्यम्

yaḥ prārthayatyarthamaśeṣasaukhyaṃ dharmaṃ ca kāmaṃ ca tathaiva mokṣam / sa sarvamutsṛjya paraṃ purāṇaṃ prayāti viṣṇuṃ śaraṇaṃ vareṇyam

Sesiapa yang memohon kekayaan dan kebahagiaan yang sempurna, juga dharma, keinginan, bahkan moksha—setelah meninggalkan segala yang lain, dia mendekati ajaran Purāṇa yang tertinggi dan mencapai Tuhan Viṣṇu, perlindungan yang paling mulia.

यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सम्बन्धसूचकः सापेक्ष-सर्वनाम (relative pronoun)
प्रार्थयतिrequests, seeks
प्रार्थयति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रार्थय् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदी
अर्थम्wealth, purpose
अर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
अशेषसौख्यम्complete happiness
अशेषसौख्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअशेष (प्रातिपदिक) + सौख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; कर्मधारयः—अशेषं सौख्यम्
धर्मम्dharma, righteousness
धर्मम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कामम्desire, pleasure
कामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तथाthus, likewise
तथा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीति/प्रकार-अव्यय (adverb)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
मोक्षम्liberation
मोक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative pronoun)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम-स्वभाव (pronominal adjective used substantively)
उत्सृज्यhaving abandoned
उत्सृज्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + सृज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); अर्थः—त्यक्त्वा (having abandoned)
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषणम् (qualifies पुराणम्)
पुराणम्Purana (sacred text)
पुराणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
प्रयातिgoes, attains
प्रयाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदी
विष्णुम्Vishnu
विष्णुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
शरणम्refuge
शरणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; अपादान/आश्रयार्थे (as refuge)
वरेण्यम्most excellent, worthy of choice
वरेण्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवरेण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषणम् (qualifies विष्णुम्/शरणम्)

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Sarva-tyaga leading to sharanagati: setting aside all other pursuits and taking Vishnu as the highest refuge fulfills all purusharthas.

Vedantic Theme: Paramapurushartha as Bhagavat-prapatti; integration of purusharthas with moksha as culmination; Vishnu as parama-sharana.

Application: Prioritize daily remembrance and surrender (prapatti), simplify competing aims, and orient artha/kama under dharma with moksha as the final aim through Vishnu-bhakti.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana (general): Vishnu-bhakti as deliverance; praise of Vishnu-nama and sharanagati in moksha-oriented passages

V
Vishnu
M
Moksha

FAQs

This verse presents Viṣṇu as the highest shelter: even when one seeks the four aims of life (dharma, artha, kāma, mokṣa), the culmination is taking refuge in Viṣṇu, which supersedes other pursuits.

It frames the soul’s true destination as Viṣṇu: beyond worldly aims and even the aspiration for liberation as an abstract goal, the verse emphasizes surrender to the divine as the decisive movement toward the highest end.

Align everyday goals—earning, pleasure, and duty—with devotion and ethical restraint, and regularly prioritize spiritual practice (śravaṇa, japa, worship) as the central refuge rather than treating spirituality as secondary.