Shloka 48

Ācāra-Nirṇaya: Varṇa-Āśrama Dharma, Śauca, Snāna, Sandhyā, Japa, Tarpaṇa, and Gṛhastha-Dinacaryā

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कुर्याद्वै दन्तघावनम् / कदम्बबिल्वखदिरकरवीरवटार्जुनाः

tasmātsarvaprayatnena kuryādvai dantaghāvanam / kadambabilvakhadirakaravīravaṭārjunāḥ

Oleh itu, dengan segala usaha hendaklah benar-benar membersihkan gigi. Ranting yang disyorkan ialah kadamba, bilva, khadira, karavīra, vaṭa dan arjuna.

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘तद्’)
Formअव्ययीभावार्थे पञ्चमी-एकवचन-रूपम्; अव्ययवत् प्रयोगः = ‘therefore/from that reason’
सर्वप्रयत्नेनwith all effort
सर्वप्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/करण), एकवचन; साधन/प्रकारवाचक
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle) = ‘indeed’
दन्तधावनम्tooth-cleaning
दन्तधावनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदन्त (प्रातिपदिक) + धावन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन
कदम्बबिल्वखदिरकरवीरवटार्जुनाःkadamba, bilva, khadira, karavīra, vaṭa and arjuna (trees)
कदम्बबिल्वखदिरकरवीरवटार्जुनाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकदम्ब + बिल्व + खदिर + करवीर + वट + अर्जुन (प्रातिपदिक-समाहार)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st), बहुवचन; वृक्षनाम-समुच्चयः

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Sadācāra includes correct instruments and materials; right means (upāya) sustain right living.

Vedantic Theme: Sattva-supporting conduct (ācāra) as an aid to citta-śuddhi; harmony with nature’s guṇas.

Application: Use appropriate medicinal twigs (kadamba, bilva, khadira, karavīra, vaṭa, arjuna) for dantadhāvana where culturally/medically suitable; otherwise keep the principle: clean, astringent cleansing medium.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: forest-edge/grove resources brought to home

Related Themes: Garuda Purana 1.213.49-50 (continuation list and rasa/guṇa rationale)

V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

This verse treats tooth-cleaning as a dharmic daily purification act to be done diligently, supporting bodily cleanliness as part of religious conduct.

It reflects the Achara-focused sections where Vishnu outlines practical disciplines—purity, self-care, and routine observances—that underpin ritual fitness and ethical living.

Maintain disciplined daily hygiene; if following traditional practice, use safe, appropriate herbal twigs or equivalents with mindfulness of cleanliness and health.