Shloka 80
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
प्रसादभूमिः श्रीदेव्या भुक्तिमुक्त्योः स भाजनम् / अमन्त्रं वा समत्रं वा कामाक्षीमर्चयन्ति ये
Transliteration
prasādabhūmiḥ śrīdevyā bhuktimuktyoḥ sa bhājanam / amantraṃ vā samatraṃ vā kāmākṣīmarcayanti ye
Translation
Śrī Devī ialah bumi rahmat; orang itu menjadi wadah bagi bhukti (kenikmatan dunia) dan mukti (pembebasan). Mereka yang memuja Kāmākṣī, sama ada tanpa mantra atau dengan mantra, demikianlah hasilnya.
Word by Word
प्रसाद-भूमिःthe ground/source of grace
प्रसाद-भूमिः:
कर्ता/विधेय (Subject/Predicate)
TypeNoun
Rootप्रसाद + भूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी: प्रसादस्य भूमिः)
श्री-देव्याःof the auspicious Goddess
श्री-देव्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootश्री + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासः—कर्मधारय (श्रीरूपा देवी)
भुक्ति-मुक्त्योःof enjoyment and liberation
भुक्ति-मुक्त्योः:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभुक्ति + मुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी (6th/7th), द्विवचन; समासः—द्वन्द्व (भुक्तिः च मुक्तिः च)
सःshe/that (she)
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
भाजनम्a vessel/receptacle
भाजनम्:
विधेय (Predicate)
TypeNoun
Rootभाजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
अ-मन्त्रम्without mantra
अ-मन्त्रम्:
क्रियाविशेषण/प्रकार (Manner/प्रकार)
TypeAdjective
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + अ- (नञ्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; नञ्-समासार्थ (without mantra)
वाor
वा:
विकल्प (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
स-मन्त्रम्with mantra
स-मन्त्रम्:
क्रियाविशेषण/प्रकार (Manner/प्रकार)
TypeAdjective
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + स-
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; उपसर्गार्थ ‘सह’ (with mantra)
वाor
वा:
विकल्प (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
कामाक्षीम्Kāmākṣī
कामाक्षीम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootकामाक्षी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अर्चयन्तिthey worship
अर्चयन्ति:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
येwho (those who)
ये:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम