Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue

गुरुबुद्ध्या नमेत्सर्वं दैवतं तृणमेव वा / प्रणमेद्देवबुद्ध्या तु प्रतिमां लोहमृन्मयीम्

gurubuddhyā nametsarvaṃ daivataṃ tṛṇameva vā / praṇameddevabuddhyā tu pratimāṃ lohamṛnmayīm

Dengan buddhi sebagai Guru, tunduklah kepada segala sesuatu, sama ada dewa ataupun sehelai rumput. Tetapi dengan buddhi sebagai Deva, hendaklah bersujud kepada pratima yang dibuat daripada logam atau tanah liat.

guru-buddhyāwith the attitude (that it is) the guru
guru-buddhyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootguru + buddhi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; समासः—तत्पुरुष (guror buddhiḥ / guru-buddhi: notion of guru)
nametshould bow
namet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootnam (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्, Optative), Prathama-puruṣa (3rd), Eka-vacana (Singular); परस्मैपद
sarvameverything
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; सर्वनाम-विशेषणवत् (object: everything)
daivatama deity/divine object
daivatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdaivata (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; apposition to sarvam (everything divine)
tṛṇama blade of grass
tṛṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottṛṇa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; अवधारण-निपात (just/indeed)
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormAvyaya; विकल्पार्थक निपात
praṇametshould prostrate/bow
praṇamet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + nam (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्, Optative), Prathama-puruṣa (3rd), Eka-vacana (Singular); परस्मैपद
deva-buddhyāwith the attitude (that it is) a deity
deva-buddhyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdeva + buddhi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; समासः—तत्पुरुष (devasya buddhiḥ / deva-buddhi: notion of deity)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
pratimāman image/idol
pratimām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpratimā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
loha-mṛn-mayīmmade of metal or clay
loha-mṛn-mayīm:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootloha + mṛt + maya (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; समासः—तत्पुरुष (loha-mṛt-ādi-maya: made of metal and clay); विशेषणम् (qualifying pratimām)