Shloka 43
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
तस्य मे सर्वपूज्यस्य को न पूज्यो महीतले / इति सर्वानुकूलो यः स शिष्यः परिकीर्तितः
Transliteration
tasya me sarvapūjyasya ko na pūjyo mahītale / iti sarvānukūlo yaḥ sa śiṣyaḥ parikīrtitaḥ
Translation
Bagi dia yang memuja aku—yang paling layak dipuja—siapakah lagi di bumi ini yang tidak patut dihormati? Yang bersikap serasi dan menyenangkan semua demikianlah disebut murid.
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; enclitic
सर्व-पूज्यस्यof the one worthy of worship by all
सर्व-पूज्यस्य:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + पूज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः (‘सर्वैः पूज्यः’ = worthy of worship by all)
कःwho
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; interrogative pronoun
नnot
न:
Pratishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
पूज्यःworthy of worship
पूज्यः:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootपूज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्तव्य/यत्-प्रत्ययान्त (worthy to be worshipped)
मही-तलेon the earth
मही-तले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘महेः तलम्’ = surface of the earth)
इतिthus
इति:
Vacana-marker (उक्तिसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक/निदर्शनार्थक अव्यय (quotative)
सर्व-अनुकूलःfavorable to all
सर्व-अनुकूलः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + अनुकूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (‘सर्वेषां अनुकूलः’ = favorable to all)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; correlative pronoun
शिष्यःdisciple
शिष्यः:
Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परिकीर्तितःis proclaimed
परिकीर्तितः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-कीर्त् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः (‘is declared’)