Shloka 113
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
तस्यै तद्रात्रिवृत्तान्तं कथयामास सादरम् / तत्समा कर्ण्य सा देवी सन्तोषमभजत्तदा
Transliteration
tasyai tadrātrivṛttāntaṃ kathayāmāsa sādaram / tatsamā karṇya sā devī santoṣamabhajattadā
Translation
Baginda menceritakan kepadanya dengan penuh hormat segala peristiwa malam itu. Setelah mendengarnya, sang dewi pun berasa puas dan gembira ketika itu.
Word by Word
तस्यैto her
तस्यै:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग (F), चतुर्थी (Dative/4th), एकवचन (Singular)
तद्रात्रिवृत्तान्तम्the account of that night
तद्रात्रिवृत्तान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् + रात्रि + वृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (M), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); ‘तस्याः रात्रेः वृत्तान्तः’ (that night’s account)
कथयामासtold; narrated
कथयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु, णिच् causative of कथ्)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
सादरम्respectfully
सादरम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस + आदर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया एकवचन (accusative used adverbially)
तत्that (matter)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग (N), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
समाduly; fully
समा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (F), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); ‘सम’ = equal/adequate; here adverbial sense “duly/fully” (textual usage)
कर्ण्यhaving heard
कर्ण्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकर्ण्/श्रु (धात्वर्थ; here from √कर्ण् ‘to hear’)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग (F), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
देवीthe queen
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (F), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
सन्तोषम्contentment; satisfaction
सन्तोषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसन्तोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (M), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
अभजत्attained; experienced
अभजत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)