Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation

पातयन्पृथिवीपृष्ठे देहं विस्रंसितायुधम् / आविर्बभूव शक्तीनामतितीव्रस्तृषाज्वरः

pātayanpṛthivīpṛṣṭhe dehaṃ visraṃsitāyudham / āvirbabhūva śaktīnāmatitīvrastṛṣājvaraḥ

Ia menjatuhkan tubuh ke permukaan bumi hingga senjata terlepas dari genggaman; dan di kalangan para Śakti pun timbul demam dahaga yang amat dahsyat.

pātayanmaking (them) fall
pātayan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√pat (धातु)
FormCausative present participle (णिच् + शतृ), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ‘causing to fall’
pṛthivī-pṛṣṭheon the earth’s surface
pṛthivī-pṛṣṭhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक) + pṛṣṭha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; tatpuruṣa ‘on the surface of the earth’
dehamthe body
deham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
visraṃsita-āyudhamwith weapons dropped
visraṃsita-āyudham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvisraṃsita (कृदन्त from vi√sraṃs) + āyudha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; bahuvrīhi-like sense but form as tatpuruṣa ‘with weapons fallen/loosened’ qualifying deham
āviḥmanifestly
āviḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootāviḥ (अव्यय)
FormIndeclinable adverb (क्रियाविशेषण) ‘manifestly/into view’
babhūvaarose/came to be
babhūva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular; parasmaipada
śaktīnāmof the Śakti-forces
śaktīnām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśakti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural
ati-tīvra-tṛṣā-jvaraḥan extremely intense thirst-fever
ati-tīvra-tṛṣā-jvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootati (अव्यय) + tīvra (प्रातिपदिक) + tṛṣā (प्रातिपदिक) + jvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; tatpuruṣa chain ‘fever of thirst, exceedingly intense’