Shloka 103
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
कालरात्रिश्च दैत्यानां सा रात्रिर्विरतिं गता / ललिता चाति मुदिता बभूवास्य पराक्रमैः
Transliteration
kālarātriśca daityānāṃ sā rātrirviratiṃ gatā / lalitā cāti muditā babhūvāsya parākramaiḥ
Translation
Bagi para Daitya, itulah malam Kālarātri; dan malam itu pun berakhir. Lalitā sangat bersukacita oleh keperwiraan-Nya.
Word by Word
कालरात्रिःthe dark night (Kālarātri)
कालरात्रिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकालरात्रि (प्रातिपदिक; काल + रात्रि)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (काला रात्रिः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दैत्यानाम्of the demons
दैत्यानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन
साthat (she/that night)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
रात्रिःnight
रात्रिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन
विरतिम्cessation, end
विरतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविरति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गताwent/attained
गता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formभूतकर्तरि क्त-प्रत्ययान्त (past active participle used predicatively); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सा रात्रिः’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्
ललिताLalitā
ललिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अतिvery, exceedingly
अति:
Visheshana (विशेषण-भाव/degree)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (intensifier adverb)
मुदिताdelighted
मुदिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुदित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formभूतकर्तरि क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘ललिता’ इति विशेष्ये विशेषणम्
बभूवbecame/was
बभूव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अस्यof him/this (his)
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
पराक्रमैःby (his) valorous deeds
पराक्रमैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन