Shloka 75
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
इति स्वामिपुरस्तेन कुटिलाक्षेण देशितः / निर्जगाम पुरात्तूर्णं कुरण्डश्चण्डविक्रमः
Transliteration
iti svāmipurastena kuṭilākṣeṇa deśitaḥ / nirjagāma purāttūrṇaṃ kuraṇḍaścaṇḍavikramaḥ
Translation
Demikianlah, di hadapan tuannya, Kutilākṣa memberi perintah; maka Kuraṇḍa yang gagah perkasa segera keluar dari kota dengan pantas.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्तिपरिसमाप्त्यर्थक (quotative/particle)
स्वामि-पुरस्तेनin the master’s presence
स्वामि-पुरस्तेन:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootस्वामिन् + पुरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष-समास: ‘in the presence of the master’ (purastāt sense)
कुटिलाक्षेणby Kuṭilākṣa
कुटिलाक्षेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकुटिल + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
देशितःinstructed/ordered
देशितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√दिश् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि प्रयोगभाव (passive sense)
निर्जगामwent out, departed
निर्जगाम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्-√गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
पुरात्from the city
पुरात्:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverbial), ‘from the city/earlier’; here with ablatival sense ‘from the city’ (purāt)
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
कुरण्डःKuraṇḍa
कुरण्डः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुरण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चण्डविक्रमःof fierce valor
चण्डविक्रमः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootचण्ड + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास