Shloka 53
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
आलोलकङ्कणक्वाणरमणीयतरः करः / तस्याश्चाकृष्य कोदण्डमौर्वीमाकर्णमाहवे
Transliteration
ālolakaṅkaṇakvāṇaramaṇīyataraḥ karaḥ / tasyāścākṛṣya kodaṇḍamaurvīmākarṇamāhave
Translation
Tangan baginda kian indah dengan bunyi gelang yang berayun; lalu baginda meraih busur Kodaṇḍa dan menarik talinya hingga ke telinga di medan perang.
Word by Word
आलोल-कङ्कण-क्वाण-रमणीयतरःmore delightful due to the jingling of swinging bracelets
आलोल-कङ्कण-क्वाण-रमणीयतरः:
विशेषणम् (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआलोल (प्रातिपदिक) + कङ्कण (प्रातिपदिक) + क्वाण (प्रातिपदिक) + रमणीयतर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—विशेषणसमासः (determinative), ‘आलोलकङ्कणस्य क्वाणः’ इति हेतुना रमणीयतरः
करःhand
करः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
आकृष्यhaving drawn (pulled)
आकृष्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + कृश्/कर्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; ‘आकृष्य’ = having drawn/pulled
कोदण्डम्the bow (kodaṇḍa)
कोदण्डम्:
कर्म (Karma/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
मौर्वीम्the bowstring
मौर्वीम्:
कर्म (Karma/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमौर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आकर्णम्up to the ear (to full draw)
आकर्णम्:
देश/परिमाण (Extent/limit/अधिकरण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootआकर्ण (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverbial accusative used as indeclinable), ‘आकर्णम्’ = up to the ear (fully drawn)
आहवेin battle
आहवे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन