Shloka 42
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
तं वारय महाबाहो लोकानां हितकाम्यया / तेजस्ते सुमहद्विष्मुस्तेजसाप्याययिष्यति
Transliteration
taṃ vāraya mahābāho lokānāṃ hitakāmyayā / tejaste sumahadviṣmustejasāpyāyayiṣyati
Translation
Wahai Mahābāhu, demi kesejahteraan semua insan, tahanlah dia; tejasmu amat besar dan akan menundukkan si durjana dengan tejas itu.
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
वारयrestrain (him)
वारय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवारय्/वृ (धातु; causative of √वृ/√वार् in sense ‘to restrain’)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative)
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहā-बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् बाहुः यस्य)
लोकानाम्of the worlds/people
लोकानाम्:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
हित-काम्ययाwith the wish for (their) welfare
हित-काम्यया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक) + काम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/हेतु), एकवचन; तत्पुरुष (हितं कामयते इति = desire for welfare)
तेजःsplendour/energy
तेजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
तेyour
ते:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
सु-महत्very great
सु-महत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + सु- (उपसर्ग/अव्यय-पूर्वपद)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव (सुष्ठु महत् = very great)
विष्णोःof Vishnu
विष्णोः:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
तेजसाby (his) splendour
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
अप्याययिष्यतिwill augment/nourish
अप्याययिष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअपि-आ-या (धातु; √या with उपसर्ग, causative sense ‘to make increase/nourish’)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative)