Next Verse

Shloka 1

Gāndharva-lakṣaṇa

Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते गान्धर्वलक्षणं नाम द्विषष्टितमो ऽध्यायः // ६२// सूत उवाच कुकुद्मिननस्तु तं लोकं रैवतस्य गतस्य ह / त्दृता पुण्यजनैः सर्वा राक्षसैः साकुशस्थली

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde bhārgavacarite gāndharvalakṣaṇaṃ nāma dviṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ // 62// sūta uvāca kukudminanastu taṃ lokaṃ raivatasya gatasya ha / tdṛtā puṇyajanaiḥ sarvā rākṣasaiḥ sākuśasthalī

Demikianlah dalam Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, bahagian pertengahan yang diucapkan oleh Vāyu, pada upoddhāta-pāda ketiga dalam Bhārgava-carita, bab ke-62 bernama “Gāndharva-lakṣaṇa”. Sūta berkata: apabila Kukudmī putera Raivata pergi ke alam itu, seluruh bumi bernama Sākuśasthalī dipenuhi Puṇyajana dan para Rākṣasa.

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation/closure particle (इति-प्रयोग)
śrī-brahmāṇḍein the Śrī-Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrī-brahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī-brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; karmadhāraya title-compound
mahā-purāṇein the great Purāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu + prokta (कृदन्त; √vac/√brū)
FormNeuter, Locative (7th), Singular; past passive participle (क्त) ‘prokta’ qualifying purāṇa
madhyama-bhāgein the middle section
madhyama-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhyama + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular; ordinal qualifying pāda
upoddhāta-pādein the introductory quarter/section
upoddhāta-pāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta + pāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular
bhārgava-caritein the narrative of the Bhārgavas
bhārgava-carite:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhārgava + carita (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular
gāndharva-lakṣaṇam‘Characteristics of Gandharvas’
gāndharva-lakṣaṇam:
Karma (कर्म) / Nāmadheya (नामधेय)
TypeNoun
Rootgāndharva + lakṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; used as chapter-title apposition
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormAvyaya; naming particle (नाम)
dviṣaṣṭitamaḥsixty-second
dviṣaṣṭitamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi-ṣaṣṭi-tama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ordinal ‘62nd’ qualifying adhyāyaḥ
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
sūtaḥSūta
sūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
kukudminanaḥof Kukudmin (reading uncertain)
kukudminanaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootkukudminana (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; reading uncertain; likely ‘of Kukudmin’ (text corrupt)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; adversative/contrast particle
tamthat
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular; demonstrative pronoun
lokamworld/realm
lokam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular
raivatasyaof Raivata
raivatasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootraivata (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th), Singular
gatasyawho had gone
gatasya:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√gam + gata (कृदन्त)
FormMasculine, Genitive (6th), Singular; past participle (क्त) qualifying raivatasya
haindeed/then
ha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
FormAvyaya; narrative particle (ह)
ākrāntāoverrun/occupied
ākrāntā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√kram + ākrānta (कृदन्त)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; past participle (क्त) ‘overrun/occupied’; agrees with sthalī
puṇya-janaiḥby the holy beings
puṇya-janaiḥ:
Karaṇa (करण) / Agent-instrumental (कर्तृ-तृतीया)
TypeNoun
Rootpuṇya + jana (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural
sarvāentire
sarvā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; agrees with sthalī
rākṣasaiḥby the rākṣasas
rākṣasaiḥ:
Karaṇa (करण) / Agent-instrumental (कर्तृ-तृतीया)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd), Plural
sā-kuśa-sthalīthe kuśa-grass plain/ground
sā-kuśa-sthalī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsa + kuśa + sthalī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; ‘with kuśa-grass’ (स- उपपद)