Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

Rāhu, Eclipses, Antarikṣa, and the Seven Subterranean Heavens

Bila-svarga

ततोऽधस्तात्तलातले मयो नाम दानवेन्द्रस्त्रिपुराधिपतिर्भगवता पुरारिणा त्रिलोकीशं चिकीर्षुणा निर्दग्धस्वपुरत्रयस्तत्प्रसादाल्लब्धपदो मायाविनामाचार्यो महादेवेन परिरक्षितो विगतसुदर्शनभयो महीयते ॥ २८ ॥

tato ’dhastāt talātale mayo nāma dānavendras tri-purādhipatir bhagavatā purāriṇā tri-lokī-śaṁ cikīrṣuṇā nirdagdha-sva-pura-trayas tat-prasādāl labdha-pado māyāvinām ācāryo mahādevena parirakṣito vigata-sudarśana-bhayo mahīyate.

Di bawah Sutala ada Talātala, diperintah oleh raja Dānava bernama Maya, penguasa Tripura. Demi manfaat tiga alam, Śiva yang dikenali sebagai Tripurāri pernah membakar tiga kotanya; namun kemudian, kerana berkenan, baginda mengembalikan kerajaannya. Sejak itu Maya dilindungi Mahādeva, lalu tersilap menyangka dia tidak perlu takut akan Sudarśana-cakra Bhagavān.

tataḥthen
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, अव्ययीभावार्थे/क्रमवाचक (then)
adhastātbelow
adhastāt:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadhastāt (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb of place)
talātalein Talātala
talātale:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottalātala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (name of a nether region)
mayaḥMaya
mayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nāmanamed
nāma:
Viśeṣaṇa (विशेषण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय, नामनिर्देशार्थक (particle indicating name)
dānava-indraḥlord of the Dānavas
dānava-indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdānava (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘dānavānām indraḥ’
tri-pura-adhipatiḥruler of Tripura
tri-pura-adhipatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottri (संख्या) + pura (प्रातिपदिक) + adhipati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—‘tripurāṇām adhipatiḥ’
bhagavatāby the Lord
bhagavatā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
purāriṇāby Purāri (Śiva)
purāriṇā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpurāri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (epithet of Śiva: enemy of the cities)
tri-lokī-śamthe lord of the three worlds
tri-lokī-śam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottri-lokī (प्रातिपदिक) + īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘trilokyāḥ īśaḥ’
cikīrṣuṇāintending to do (wishing to act)
cikīrṣuṇā:
Karaṇa (करण)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formदेशिदेरिवेटिव (Desiderative) कृदन्त—‘cikīrṣu’ (इच्छार्थक), तृतीया, एकवचन, पुंलिङ्ग
nirdagdha-sva-pura-trayaḥhe whose own three cities were burnt
nirdagdha-sva-pura-trayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnirdagdha (कृदन्त; निर्+दह्, क्त) + sva (प्रातिपदिक) + pura (प्रातिपदिक) + traya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘निर्दग्धं स्वपुरत्रयं यस्य सः’
tat-prasādātfrom his grace
tat-prasādāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम) + prasāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन; तत्पुरुषः—‘tasya prasādāt’
labdha-padaḥhaving obtained a position
labdha-padaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootlabdha (कृदन्त; लभ्, क्त) + pada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—‘labdhaṃ padaṃ yena’
māyāvināmof the magicians/illusionists
māyāvinām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmāyāvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
ācāryaḥteacher
ācāryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootācārya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mahādevenaby Mahādeva (Śiva)
mahādevena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmahādeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
parirakṣitaḥprotected
parirakṣitaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpari+rakṣ (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vigata-sudarśana-bhayaḥfree from fear of Sudarśana (disc)
vigata-sudarśana-bhayaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvigata (कृदन्त; वि+गम्, क्त) + sudarśana (प्रातिपदिक) + bhaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘विगतं सुदर्शनभयं यस्य सः’
mahīyateis honored/glorified
mahīyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootmah (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
M
Maya Dānava
M
Mahādeva (Śiva)
S
Sudarśana (Viṣṇu’s discus)

FAQs

Maya is described as a Daitya/Dānava king, the lord of Tripura, famed as the foremost teacher of those who wield māyā (illusion), residing in Talātala under Lord Śiva’s protection.

It indicates that by Lord Śiva’s special protection and favor, Maya lives in Talātala without fear of Viṣṇu’s Sudarśana disc, emphasizing the power of divine shelter granted by Mahādeva.

The verse highlights that protection and honor come from higher shelter and grace; it encourages seekers to take refuge in the Lord (and the Lord’s devotees) rather than relying on one’s own “māyā” or worldly power.