Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Arjuna Marries Subhadrā; Kṛṣṇa Honors Two Devotees in Mithilā (Śrutadeva and Bahulāśva)

सोऽपश्यत्तत्र महतीं कन्यां वीरमनोहराम् । प्रीत्युत्फुल्ल‍ेक्षणस्तस्यां भावक्षुब्धं मनो दधे ॥ ६ ॥

so ’paśyat tatra mahatīṁ kanyāṁ vīra-mano-harām prīty-utphullekṣaṇas tasyāṁ bhāva-kṣubdhaṁ mano dadhe

Di sana dia melihat Subhadrā, gadis mulia yang memikat para pahlawan. Matanya terbuka berseri kerana sukacita, dan hatinya bergoncang oleh rasa cinta lalu tertumpu kepadanya.

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
महतīmgreat, tall
महतīm:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifies कन्याम्)
कन्याम्a maiden, girl
कन्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
वीर-मनो-हराम्captivating the hearts of heroes
वीर-मनो-हराम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवीर (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वीराणां मनः हरति इति) विशेषण (qualifies कन्याम्)
प्रीत्याwith affection
प्रीत्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
उत्फुल्ल-ईक्षणःhaving blossomed/bright eyes (from joy)
उत्फुल्ल-ईक्षणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्फुल्ल (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (उत्फुल्लं ईक्षणं यस्य) विशेषण (qualifies सः)
तस्याम्in her
तस्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; सर्वनाम
भाव-क्षुब्धम्agitated by emotion
भाव-क्षुब्धम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootभाव (प्रातिपदिक) + क्षुब्ध (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (भावेन क्षुब्धम्) विशेषण (qualifies मनः)
मनःmind
मनः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
दधेplaced, fixed (his mind)
दधे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

FAQs

The verse describes a man seeing an extraordinary maiden; delighted, his eyes brighten and his mind becomes emotionally stirred as he focuses on her—setting the scene for the unfolding relationship and events in the narrative.

Śukadeva Gosvāmī is narrating this section of the Tenth Canto to Mahārāja Parīkṣit.

It highlights how quickly the mind becomes absorbed by what it contemplates—encouraging seekers to consciously place attention on uplifting, devotional objects rather than merely sense-attractive ones.