Shloka 27

Uddhava’s Counsel: The Jarāsandha Resolution and Kṛṣṇa’s Arrival at Indraprastha

Devanagari script

तं मातुलेयं परिरभ्य निर्वृतो भीम: स्मयन् प्रेमजलाकुलेन्द्रिय: । यमौ किरीटी च सुहृत्तमं मुदा प्रवृद्धबाष्पा: परिरेभिरेऽच्युतम् ॥ २७ ॥

Transliteration

taṁ mātuleyaṁ parirabhya nirvṛto bhīmaḥ smayan prema-jalākulendriyaḥ yamau kirīṭī ca suhṛttamaṁ mudā pravṛddha-bāṣpāḥ parirebhire ’cyutam

Translation

Lalu Bhima, dengan mata bergenang air mata kasih, ketawa gembira sambil memeluk sepupu sebelah ibu, Sri Krishna. Arjuna serta Nakula dan Sahadeva juga memeluk Tuhan Acyuta dengan sukacita, sambil menangis tersedu-sedu.

Synonyms

• तम्: him
• तम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• मातुलेयम्: the maternal cousin (Kṛṣṇa)
• मातुलेयम्: कर्म (Object apposition/कर्म-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मातुलेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘maternal uncle’s son’

• परिरभ्य: having embraced
• परिरभ्य: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: परि-√रभ् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• निर्वृतः: delighted, satisfied
• निर्वृतः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्वृत (√वृत्/√वृ धातु, क्त with निर्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying भीमः)

• भीमः: Bhīma
• भीमः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्मयन्: smiling
• स्मयन्: कर्ता-विशेषण (Participial qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: √स्मि (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (Present active participle/वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘smiling’

• प्रेम-जल-आकुल-इन्द्रियः: whose senses were flooded with love’s tears
• प्रेम-जल-आकुल-इन्द्रियः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रेम (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक) + आकुल (प्रातिपदिक) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (‘प्रेमजलैः आकुलानि इन्द्रियाणि यस्य’)

• यमौ: the twins (Nakula and Sahadeva)
• यमौ: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

• किरीटी: Kirīṭī (Arjuna)
• किरीटी: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किरीटिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘the diadem-wearer’ (Arjuna)

• च: and
• च: समुच्चय (Coordinator/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सुहृत्-तमम्: the dearest friend
• सुहृत्-तमम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुहृत् (प्रातिपदिक) + तम (प्रातिपदिक/प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; तमप्-प्रत्यय (superlative)

• मुदा: with joy
• मुदा: करण (Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; भावे करणम् (instrumental of manner)

• प्रवृद्ध-बाष्पाः: with swelling tears
• प्रवृद्ध-बाष्पाः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रवृद्ध (√वृध् धातु, क्त) + बाष्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying यमौ किरीटी); समासः—कर्मधारयः (‘प्रवृद्धः बाष्पः येषाम्’)

• परिरेभिरे: embraced
• परिरेभिरे: क्रिया (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-√रभ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• अच्युतम्: Acyuta (Kṛṣṇa)
• अच्युतम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अच्युत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Characters & Entities

• Kṛṣṇa (Acyuta)
• Bhīma
• Arjuna (Kirīṭī)
• Nakula
• Sahadeva

FAQs

Why do the Pāṇḍavas embrace Kṛṣṇa with tears in Srimad Bhagavatam 10.71.27?

Because Kṛṣṇa is their dearest friend and protector; seeing Him after separation awakens intense prema, expressed through smiling, tears, and heartfelt embraces.

Who is called Acyuta in this verse, and what does Acyuta mean?

Acyuta refers to Śrī Kṛṣṇa; it means “infallible” or “one who never slips,” highlighting His unwavering divinity and reliability as the devotees’ shelter.

How can this shloka be applied in modern spiritual life?

It teaches that sincere devotion is not merely intellectual—love for God naturally expresses itself through humility, warmth, and heartfelt emotion, especially in remembrance and reunion with the Lord.