Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Parīkṣit’s Questions and the Prelude to Kṛṣṇa’s Advent

Earth’s Burden, Viṣṇu’s Order, and Kaṁsa’s Fear

पितामहा मे समरेऽमरञ्जयै-र्देवव्रताद्यातिरथैस्तिमिङ्गिलै: । दूरत्ययं कौरवसैन्यसागरंकृत्वातरन् वत्सपदं स्म यत्‍प्लवा: ॥ ५ ॥ द्रौण्यस्त्रविप्लुष्टमिदं मदङ्गंसन्तानबीजं कुरुपाण्डवानाम् । जुगोप कुक्षिं गत आत्तचक्रोमातुश्च मे य: शरणं गताया: ॥ ६ ॥ वीर्याणि तस्याखिलदेहभाजा-मन्तर्बहि: पूरुषकालरूपै: । प्रयच्छतो मृत्युमुतामृतं चमायामनुष्यस्य वदस्व विद्वन् ॥ ७ ॥

pitāmahā me samare ’marañjayair devavratādyātirathais timiṅgilaiḥ duratyayaṁ kaurava-sainya-sāgaraṁ kṛtvātaran vatsa-padaṁ sma yat-plavāḥ

Dengan bernaung pada perahu telapak kaki teratai Kṛṣṇa, datukku Arjuna dan para leluhur menyeberangi lautan tentera Kaurava di Kurukṣetra—di mana Bhīṣma dan panglima bagaikan ikan besar yang mudah menelan mereka—namun dengan rahmat Tuhan mereka melintasinya semudah melangkah jejak kuku anak lembu. Kerana ibuku berserah pada kaki teratai-Nya, Tuhan yang memegang Sudarśana-cakra memasuki rahim dan menyelamatkan tubuhku—benih terakhir keturunan Kuru dan Pāṇḍava—yang hampir musnah oleh senjata api Aśvatthāmā. Śrī Kṛṣṇa, yang tampak sebagai manusia melalui māyā, hadir di dalam dan di luar semua makhluk berjasad sebagai Waktu Abadi, menganugerahkan pembebasan: bagi sebahagian sebagai maut yang keras, bagi sebahagian sebagai kehidupan yang abadi. Wahai orang bijaksana, terangkanlah sifat-sifat transenden-Nya.

पितामहाःgrandfathers/forefathers
पितामहाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन; पुंलिङ्ग
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
समरेin battle
समरे:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी, एकवचन; पुंलिङ्ग
अमरञ्जयैःby mighty opponents
अमरञ्जयैः:
Karaṇa (करणम्)
TypeNoun
Rootअमर + अञ्जय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; तृतीया, बहुवचन; पुंलिङ्ग
देवव्रतादि-आतिरथैःby great warriors like Devavrata
देवव्रतादि-आतिरथैः:
Karaṇa (करणम्)
TypeNoun
Rootदेवव्रत + आदि + अतिरथ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; तृतीया, बहुवचन; पुंलिङ्ग
तिमिङ्गिलैःby timiṅgila monsters (metaphor)
तिमिङ्गिलैः:
Karaṇa (करणम्)
TypeNoun
Rootतिमिङ्गिल (प्रातिपदिक)
Formतृतीया, बहुवचन; पुंलिङ्ग
दुरत्ययम्hard to cross
दुरत्ययम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदुर् + अत्यय (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
कौरवसैन्यसागरम्ocean of the Kaurava army
कौरवसैन्यसागरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकौरव + सैन्य + सागर (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन; पुंलिङ्ग
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय
अतरन्they crossed
अतरन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootतॄ (धातु)
Formलङ्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
वत्सपदम्a calf’s footprint
वत्सपदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवत्स + पद (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
स्मindeed
स्म:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formनिपात
यत्since
यत्:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग; कारणार्थे
प्लवाःboats
प्लवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्लव (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन; पुंलिङ्ग

As stated in Śrīmad-Bhāgavatam (10.14.58) :

P
Parikshit
A
Arjuna
B
Bhishma (Devavrata)
K
Kauravas
K
Krishna

FAQs

This verse recalls that Arjuna could cross the ‘ocean’ of the Kaurava forces because Krishna was his support—showing that the Lord makes the impossible easy for a surrendered devotee.

Parikshit is glorifying Krishna’s saving power by citing the Kurukshetra war, where even formidable heroes like Bhishma could not prevent Arjuna’s victory when Krishna guided him.

Rely on Bhagavan through prayer, steady sādhana, and dharmic action—then overwhelming problems can become manageable, like an ocean reduced to a small puddle.