Sutra 9
Devanagari script
कलत्रगर्भ्यन्तःशल्ययोः कलत्रगर्भि उन्मुच्य कलत्रं युध्येत नान्तःशल्यमन्तरमित्रम् ॥ कZ_०८.५.०९ ॥
Transliteration
kalatragarbhyantaḥśalyayoḥ kalatragarbhi unmucya kalatraṃ yudhyeta nāntaḥśalyam antaramitram
Translation
Antara pihak yang terikat oleh isteri dan urusan rumah tangga dan pihak yang menyimpan “duri di dalam”, dia hendaklah memerangi pihak yang terikat oleh isteri/rumah tangga setelah memisahkannya daripada isterinya; dia tidak sepatutnya memerangi pihak yang mempunyai “duri di dalam”—iaitu sekutu di dalam (yakni musuh dalaman yang tersembunyi).
Word by Word
कलत्रगर्भ्यन्तःशल्ययोःin the two cases of (i) a wife-related dispute and (ii) an internal ‘thorn’ (hidden/internal enemy)
कलत्रगर्भ्यन्तःशल्ययोः:
TypeNoun
Rootकलत्र/गर्भ्य/अन्तःशल्य
Formषष्ठी-द्विवचनम् (genitive dual); द्वन्द्व-समासः: कलत्रगर्भ्य + अन्तःशल्य; समस्तपदस्य विभक्ति-प्रत्ययः -योः
कलत्रगर्भिthe person involved in the wife-related matter
कलत्रगर्भि:
TypeNoun (agentive adjective)
Rootकलत्रगर्भिन्
Formप्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्ग (सन्दर्भतः); -इन् प्रत्ययान्त (गर्भिन्)
उन्मुच्यhaving released / after freeing (him)
उन्मुच्य:
TypeVerb (absolutive)
Rootमुच्
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); उपसर्गः उन्म्/उद् + √मुच् (मोचने)
कलत्रम्the wife
कलत्रम्:
TypeNoun
Rootकलत्र
Formद्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्
युध्येतshould fight / should engage in combat
युध्येत:
TypeVerb
Rootयुध्
Formलिङ् (विधिलिङ्/optative), आत्मनेपदम्; प्रथम-पुरुषः एकवचनम्; √युध् (युद्धे)
नnot
न:
TypeParticle (negation)
Rootन
Formनिषेध-अव्ययम्
अन्तःशल्यम्an internal ‘thorn’ (hidden/internal enemy)
अन्तःशल्यम्:
TypeNoun
Rootअन्तःशल्य
Formद्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; अन्तः + शल्यम् (समस्तपदम्)
अन्तरमित्रम्an internal friend (a friend within; i.e., a traitorous insider)
अन्तरमित्रम्:
TypeNoun
Rootअन्तरमित्र
Formद्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; अन्तर + मित्र (समासः)
Entities Mentioned
W
wife/household (kalatra)I
internal traitor/insider (antaḥśalya/antaramitra)FAQs
An opponent with an insider/traitor dynamic creates opaque risk; engagements can be manipulated by hidden actors. Prioritize clarity of command-and-control and neutralize insider channels before decisive action.