Sutra 7
Devanagari script
कोष्ठागारे वर्षमानमरत्निमुखं कुण्डं स्थापयेत् ॥ कZ_०२.५.०७ ॥
Transliteration
koṣṭhāgāre varṣamānam aratnimukhaṃ kuṇḍaṃ sthāpayet.
Translation
Di dalam gudang, dia hendaklah memasang sebuah bekas pengukur (kuṇḍa) untuk mengukur hujan, dengan bukaan selebar satu aratni (satu hasta).
Word by Word
कोष्ठागारेin the storehouse/warehouse
कोष्ठागारे:
TypeNoun
Rootकोष्ठागार
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (अधिकरण)
वर्षमानम्flowing/streaming (with water)
वर्षमानम्:
TypeAdjective (Participle)
Rootवर्षमान
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘कुण्डम्’ इति विशेषणम्
रत्नि-मुखम्having an opening (mouth) of one cubit
रत्नि-मुखम्:
TypeNoun (used adjectivally)
Rootरत्नि + मुख
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘कुण्डम्’ इति विशेषणम्; रत्नि = हस्तपरिमाणविशेषः (cubit/forearm measure)
कुण्डम्a pit/cistern (basin)
कुण्डम्:
TypeNoun
Rootकुण्ड
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (कर्म)
स्थापयेत्should set up/should install
स्थापयेत्:
TypeVerb
Rootस्था (स्थापयति)
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थे/विधौ) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष एकवचन; causative (णिच्) ‘स्थापय-’
Entities Mentioned
K
koṣṭhāgāra (storehouse)V
varṣamāna (rain gauge)FAQs
Rainfall data directly informs expected yield, procurement, storage targets, and famine-prevention logistics—core functions tied to the granary.