HomeVamana PuranaAdh. 8Shloka 1
Next Verse

Vamana Purana — Prahlada's Victory through Bhakti, Shloka 1

Prahlada’s Defeat in Battle and Victory through Bhakti (Nara-Narayana Episode)

इति श्रीवामनपुराणे सप्तमो ऽध्यायः पुलस्त्य उवाच शार्ङ्गपाणिनमायान्तं दृष्ट्वाग्रे दानवेश्वरः परिभ्राम्य गदां वेगात् मूर्ध्नि साध्यमताडयत्

iti śrīvāmanapurāṇe saptamo 'dhyāyaḥ pulastya uvāca śārṅgapāṇinamāyāntaṃ dṛṣṭvāgre dānaveśvaraḥ paribhrāmya gadāṃ vegāt mūrdhni sādhyamatāḍayat

‘अशा प्रकारे श्रीवामनपुराणातील सातवा अध्याय समाप्त.’ पुलस्त्य म्हणाले—समोर येणाऱ्या शार्ङ्गपाणीस पाहून दानवांचा अधिपती वेगाने गदा फिरवून (धर्मपुत्र) साध्याच्या मस्तकावर प्रहार करू लागला।

itithus
iti:
Vacana-prayojaka (वचन-प्रयोजक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणसूचक (quotative)
śrī-vāmanapurāṇein the Śrī Vāmana Purāṇa
śrī-vāmanapurāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī + vāmanapurāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/loc.), एकवचन; कर्मधारयः (श्री-विशिष्टं वामनपुराणम्)
saptamaḥseventh
saptamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaptama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक विशेषणम्
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता) / Title-noun
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pulastyaḥPulastya
pulastyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpulastya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
śārṅgapāṇinamŚārṅgapāṇi (Viṣṇu)
śārṅgapāṇinam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśārṅgapāṇi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
āyāntamcoming, approaching
āyāntam:
Karma (कर्म) / Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootā-√yā + śatṛ (धातु-कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (शार्ङ्गपाणिनम् इत्यस्य विशेषणम्)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Root√dṛś + ktvā (धातु-कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
agrein front, ahead
agre:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootagra (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-निष्पन्न सप्तमी-रूपेण अव्ययप्रयोगः; स्थानवाचक (locative adverb)
dānava-īśvaraḥlord of the Dānavas
dānava-īśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdānava + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: दानवानाम् ईश्वरः
paribhrāmyahaving swung/whirled
paribhrāmya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootpari-√bhram + lyap (धातु-कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘having whirled/turned around’
gadāmmace
gadām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgadā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vegātfrom/with force, due to speed
vegāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootvega (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/abl.), एकवचन; हेतौ/कारणे (cause)
mūrdhnion the head
mūrdhni:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
sādhyamSādhya (a celestial being)
sādhyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsādhya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (देवविशेषः/गणविशेषः)
atāḍayatstruck, hit
atāḍayat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√taḍ (धातु)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; आ-उपसर्गः
Pulastya → Nārada (explicit: ‘Pulastya uvāca’)
Vishnu (Śārṅgapāṇi/Nārāyaṇa)
Daitya-Deva ConflictNarrative framing (Pulastya–Nārada)Combat episodeVaishnavism

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Even the divine may accept the appearance of being struck within līlā, allowing adharma to reveal itself fully; the narrative underscores that arrogance escalates into overt violence, which then invites righteous resolution.

Carita/Vamśānucarita-type episode within the Purāṇic narrative continuum; additionally, the verse contains a structural marker (adhyāya-colophon), useful for textual segmentation metadata.

The mace-blow motif dramatizes the clash of ‘āsurī’ power (force, domination) against ‘daivī’ sovereignty (dharma-protection). Śārṅgapāṇi’s presence signals that the supreme protector engages directly when cosmic order is threatened.