Vamana Purana — Shiva's Kedara Tirtha, Shloka 7
Shiva’s Kedara-Tirtha and the Rise of Mura: From Shaiva Pilgrimage to Vaishnava Theology
Devanagari script
स्थानं त्रैलोक्यमास्थाय मूलाहारो ऽम्बुभोजनः वाय्वाहारस्तदा तस्थौ नववरिषशतं क्रमात्
Transliteration
sthānaṃ trailokyamāsthāya mūlāhāro 'mbubhojanaḥ vāyvāhārastadā tasthau navavariṣaśataṃ kramāt
Translation
त्रैलोक्य व्यापल्यासारखे स्थान धारण करून, ते प्रथम मूलाहार, नंतर जलाहार, आणि मग वाय्वाहारावर राहिले; अशा रीतीने क्रमाने नऊशे वर्षे तपात स्थिर राहिले।
Word by Word
sthānama place
sthānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
trailokyampertaining to the three worlds
trailokyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः—त्रयः लोकाः यस्य (त्रैलोक्य)
āsthāyahaving taken/occupied
āsthāya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Absolutive)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund) = ‘आस्थाय’ (having resorted to/occupied)
mūla-āhāraḥone whose food is roots
mūla-āhāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmūla (प्रातिपदिक) + āhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—मूलम् आहारः यस्य
ambu-bhojanaḥone who consumes only water
ambu-bhojanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootambu (प्रातिपदिक) + bhojana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—अम्बु भोजनं यस्य
vāyu-āhāraḥone who lives on air
vāyu-āhāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvāyu (प्रातिपदिक) + āhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—वायुः आहारः यस्य
tadāthen
tadā:
Kāla (काल/Temporal)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
tasthaustood / remained
tasthau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन
nava-variṣa-śatamnine hundred years
nava-variṣa-śatam:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootnava (प्रातिपदिक) + variṣa/varṣa (प्रातिपदिक) + śata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु—नव-शतं वर्षाणाम् (900 years)
kramātgradually / in sequence
kramāt:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootkrama (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) = ‘क्रमात्’ (in due order/gradually)
Speakers
Narrator voice within the Purāṇic dialogue context (chapter-level frame not provided in the excerpt)
Primary Deities
VishnuShiva
Key ThemesExtreme tapasProgressive fasting vows (mūla→ambu→vāyu)Cosmic scale of ascetic powerTime-span and merit accumulation
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }