Vamana Purana — Chanda & Munda Discover Katyayani, Shloka 17
Chanda and Munda Discover Katyayani; Mahishasura’s Proposal and the Vishnu-Panjara Protection
तद्भूतले रत्नमनुत्तमं स्थितं स्वर्गं परित्यज्य महासुरेन्द्र गत्वात्थ विन्ध्यं स्वयमेव पश्य कुरुष्व यत् ते ऽभिमतं क्षमं च // वम्प्_20.16 श्रुत्वैव ताभ्यां महिषासुरस्तु देव्याः प्रवृत्तिं कमनीयरूपाम् चक्रे मतिं नात्र विचारमस्ति इत्येवमुक्त्वा महिषो ऽपि नास्ति
tadbhūtale ratnamanuttamaṃ sthitaṃ svargaṃ parityajya mahāsurendra gatvāttha vindhyaṃ svayameva paśya kuruṣva yat te 'bhimataṃ kṣamaṃ ca // VamP_20.16 śrutvaiva tābhyāṃ mahiṣāsurastu devyāḥ pravṛttiṃ kamanīyarūpām cakre matiṃ nātra vicāramasti ityevamuktvā mahiṣo 'pi nāsti
“पृथ्वीवर एक अनुपम रत्न स्थित आहे; हे महासुरेंद्र, स्वर्गही सोडून विन्ध्याकडे जा, ते स्वतः पाहा, आणि जे तुला प्रिय व योग्य वाटेल ते कर.” त्या दोघांचे बोलणे ऐकून महिषासुराने देवीची प्रवृत्ती व तिचे मनोहर रूप जाणले आणि ‘येथे विचाराची गरज नाही’ असा निश्चय केला; असे बोलून तो महिष (दैत्य) थांबला नाही, निघून गेला।
{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Desire for a ‘rare jewel’ (whether literal treasure or the alluring Devī) drives the asura to abandon even svarga; the verse highlights how unchecked impulse overrides discernment (vicāra), leading to rash action and eventual downfall.
This belongs to Vaṃśānucarita/Carita-type narrative material (accounts of beings and their deeds), specifically an asura-episode embedded in the Purāṇic storyline rather than cosmogenesis (sarga/pratisarga).
The ‘ratna on earth’ juxtaposed with ‘abandoning heaven’ signals the power of earthly fascination (rūpa/viṣaya) to eclipse celestial merit; Vindhya functions as a liminal, wild geography where asuric ambition confronts Devī’s śakti.