
या अध्यायात पवित्र उपासना‑क्षेत्र उभारण्यासाठी ‘पीठ‑पद्म‑मंडळा’चा तांत्रिक विन्यास सांगितला आहे. शुद्धी‑कर्मांनी भूमी संस्कारित करून आचार्य चार‑पायांचा पीठ स्थापन करतो आणि दिशांचे आधार तसेच धर्म, ज्ञान, वैराग्य व ऐश्वर्य ही प्रतीक तत्त्वे त्यावर न्यासित करतो. पुढे मन, बुद्धी, चित्त, अहंकार आणि त्रिगुण यांचे पीठरचनेत क्रमशः आरोपण केले जाते. त्यानंतर विमला इत्यादी शक्ती युग्मरूपाने, अलंकृत व वाद्यसमन्वित मानून, दिशानुसार प्रतिष्ठित केल्या जातात. पीठावर ‘श्वेतद्वीप’ क्षेत्र करून अष्टदल कमळ रेखाटले जाते; त्यात वर्तुळाकार विभाग, द्वारे आणि दिशानुरूप रंग‑विन्यास असतो. मध्यभागी राधेसह श्रीकृष्णाची स्थापना करून, सभोवती संकर्षण, प्रद्युम्न व अनिरुद्ध यांची मांडणी होते; तसेच कमळाच्या आठ नाड्यांवर सोळा अवतारमूर्तींची क्रमबद्ध स्थापना वर्णिली आहे. यानंतर पार्षद, अष्ट सिद्धी, वेद‑शास्त्रांची व्यक्तिमूर्ती, आणि पत्नींसह ऋषियुगल यांची स्थापना होते. बाह्य वर्तुळात दिक्पाल व ग्रह आपापल्या दिशास्थानी ठेवले जातात; शेवटी वासुदेवाच्या अङ्गदेवता व संबंधित प्रतिमारूपांची प्रतिष्ठा करून विधी पूर्ण होतो.
No shlokas available for this adhyaya yet.