Adhyaya 19

स्कंद नारदांचा प्राचीन तपस्वी नर-नारायण ऋषींशी झालेला भेटीचा प्रसंग सांगतात. त्यांच्या अंगी श्रीवत्सचिन्ह, कमळ व चक्राची लक्षणे, जटा आणि अद्भुत तेज आहे. नारद विनयाने जवळ जाऊन प्रदक्षिणा करतात व साष्टांग नमस्कार करतात; दोन्ही ऋषी प्रातःकर्म आटोपून पाद्य-अर्घ्य देऊन त्यांचा सत्कार करतात व आसन देतात—हे शास्त्रोक्त आतिथ्यधर्म व सदाचाराचे आदर्श रूप आहे. यानंतर नारायण ब्रह्मलोकातील परमात्मदर्शनाविषयी विचारतात. नारद सांगतात की अक्षरधामात वासुदेवाचे दर्शन त्यांना केवळ भगवद्कृपेने झाले आणि ते त्यांच्या सेवेसाठीच पाठविले गेले आहेत. नारायण स्पष्ट करतात की असे दर्शन अत्यंत दुर्मिळ आहे; एकांतिक भक्तीनेच सर्वकारण प्रभूची प्राप्ती होते—तो गुणातीत, नित्यशुद्ध आणि रूप-रंग- वय-स्थिती अशा भौतिक भेदांपलीकडे आहे. शेवटी नारदांना धर्मयुक्त, एकाग्र तप करण्याची आज्ञा दिली जाते—तपाने शुद्धी होते आणि मग प्रभूची महिमा अधिक पूर्णपणे कळते. तप हेच सिद्धीचे हृदय; तीव्र तपाशिवाय भगवान ‘वश’ होत नाहीत. स्कंद सांगतात की नारद प्रसन्न होऊन तपश्चर्येचा संकल्प करतात।