Adhyaya 1

पहिल्या अध्यायात शौनक सूतांना विचारतात की धर्म, ज्ञान, वैराग्य आणि योगसाधना अनेक कथांमध्ये प्रसिद्ध असल्या तरी विघ्ने आणि सिद्धीसाठी लागणारा दीर्घ काळ यांमुळे बहुतेक लोकांना त्या कठीण पडतात. म्हणून ते असा ‘सुकर उपाय’ मागतात जो सामान्य जनांनाही आचरता येईल आणि विविध सामाजिक स्थितींमध्येही उपकारक ठरेल. सूत सांगतात की हाच प्रश्न पूर्वी सावर्णि ऋषींनी स्कंदाला (गुहा/कार्त्तिकेय) विचारला होता. स्कंद हृदयात वासुदेवाचे ध्यान करून उपदेश करतात—देवतासंबंधाने केलेले अल्प पुण्यकर्मही महान व निर्विघ्न फल देते; देवकर्म, पितृकर्म आणि स्वधर्मकर्म भगवंताशी जोडल्यास शीघ्र सिद्ध होतात, आणि अन्यथा कठीण सांख्य, योग, वैराग्य इत्यादी मार्ग भक्तीच्या आधाराने सुलभ होतात. पुढे सावर्णि विचारतात की अनेक देवता व पूजाविधी नश्वर फल देतात; म्हणून निर्भय, अक्षय फल देणारा, भय हरिणारा आणि भक्तवत्सल असा देव कोण, तसेच त्याची सोपी व प्रमाणभूत पूजापद्धती कोणती—हे सांगावे. अध्यायाच्या शेवटी स्कंद प्रसन्न होऊन उत्तर देण्यास सिद्ध होतात.