Adhyaya 2

हा अध्याय प्रश्नोत्तररूपाने क्षेत्र-तत्त्व सांगतो. स्कंद पवित्र क्षेत्राची उत्पत्ती, त्याचे आश्रयदाता व अधिष्ठाता कोण, हे विचारतो. शिव उत्तर देतात—हे क्षेत्र आदिसिद्ध आहे, याचा अधिपती हरि आहे आणि नारदादी ऋषी येथे सतत येतात. पुढे शिव ब्रह्म्याचे शिर छेदल्याने उत्पन्न झालेल्या ब्रह्महत्या-दोषाच्या प्रायश्चित्ताची कथा सांगतात. अनेक लोकांत भटकूनही दोषचिन्ह नाहीसे होत नाही; विष्णूजवळ गेल्यावर हरिच्या आज्ञेने बदरीला पोहोचताच दोष शांत होतो आणि कपालचिन्ह लय पावते. म्हणून बदरी हे परम शुद्धीस्थान, ऋषींच्या कल्याणासाठी शिवाची नित्य तपश्चर्या असलेले स्थान असे प्रतिपादन होते; वाराणसी, श्रीशैल, कैलास इत्यादींची महिमा सांगून बदरी-दर्शन मोक्षाच्या निकट मानले जाते. तेथे केदाररूप लिंग प्रतिष्ठित असल्याचे सांगितले आहे; त्याचे दर्शन-स्पर्श-अर्चन केल्याने संचित पाप क्षणार्धात भस्म होते. नंतर वैश्वानर (अग्नी) “सर्वभक्ष” दोषातून मुक्ती मागतो; व्यास बदरीलाच शरण सांगतात. अग्नी उत्तर दिशेला जाऊन स्नान करतो, नारायणाची स्तुती करतो आणि केवळ क्षेत्रदर्शनाने दोषनाश होतो असा आश्वास मिळवतो. शेवटी शुद्ध भावाने हे आख्यान ऐकणे-पठण यांचे फल सांगितले असून ते अग्नितीर्थ-स्नानाइतके पुण्यदायक मानले आहे.