Adhyaya 9

अगस्त्य मुनी अयोध्या-प्रदेशातील तीर्थांचा क्रम आणि त्यांचा विधी सांगतात. अध्यायाच्या आरंभी जटाकुंडाजवळ आग्नेय दिशेला असलेला गयाकूप हा श्राद्धासाठी अत्यंत फलदायी स्थळ म्हणून वर्णिला आहे—तेथे स्नान, यथाशक्ती दान आणि पिंडदानासहित श्राद्ध (तीळ व पायसाने, किंवा पर्यायाने पिण्याक व गूळ इत्यादींनी) केल्यास पितर तृप्त होतात आणि देवताही प्रसन्न होतात; पितरांना विष्णुलोकप्राप्ती ही फलश्रुती सांगितली आहे. अमावास्या जर सोमवारी आली तर ‘अनंत’ फल मिळते, आणि सोमवारी केलेले श्राद्ध दीर्घकाळ प्रभावी मानले आहे। यानंतर पूर्वेकडील पिशाचमोचन तीर्थ—स्नान-दान-श्राद्धाने पिशाचदोष निवारण/शमन होतो; मार्गशीर्ष शुक्ल चतुर्दशीचा विशेष व्रतविधी आहे. जवळचे मानसतीर्थ मन-वाणी-देहदोष शुद्ध करणारे; प्रौष्ठपदी काळात, विशेषतः पौर्णिमेला, यात्रेचा निर्देश आहे. पुढे दक्षिणेस तमसा नदीचे माहात्म्य—महापातकनाशिनी, वनशोभित तीर, मांडव्य आदी ऋषींच्या आश्रमांनी पावन; येथेही स्नान-दान-श्राद्धाने काम-अर्थसिद्धी, तसेच मार्गशीर्ष शुक्ल पौर्णिमेच्या (पंचदशीच्या) विशेष अनुष्ठानाचा उल्लेख आहे। अंतिम भागात सीताकुंड (श्री दुग्धेश्वराजवळ) भाद्रपद शुक्ल चतुर्थीची यात्रा, क्षेत्ररक्षक भैरवाचा मार्गशीर्ष कृष्ण अष्टमीचा वार्षिक उत्सव व अर्पणे, भरतकुंडात भरताचे रामध्यान व प्रतिष्ठा-स्मरणासह स्नान व पितृश्राद्ध, आणि जटाकुंडात राम व सहचरांची पूजा व चैत्र कृष्ण चतुर्दशीची वार्षिक यात्रा सांगितली आहे. उपसंहारात यात्राक्रम—प्रथम राम-सीतेची पूजा, मग भरतकुंडात लक्ष्मणपूजन, आणि पुढे ठरविलेल्या स्नानविधींनी क्रमबद्ध तीर्थपर्यटन।