Adhyaya 8

या अध्यायात अगस्त्य पश्चिमेकडील तीर्थांचे क्रमवार वर्णन करतात—रतिकुंड व कुसुमायुध-कुंड। येथे युगल-स्नान व दान केल्याने आरोग्य, सौभाग्य आणि लावण्यप्राप्ती होते असे सांगितले आहे; विशेषतः माघ शुक्ल पंचमीला दांपत्याने सुगंध, वस्त्रे, पुष्पे व नैवेद्य अर्पून पूजन करावे असा विधी आहे. पुढे मंत्रेश्वर हे दुर्मिळ लिंगस्थळ येते, जे श्रीरामांच्या अनुष्ठानाशी निगडित प्रतिष्ठेमुळे प्रसिद्ध आहे; स्नान-दर्शनाने महान फल व पुनरागमन-निवृत्तीचा दावा केला आहे. उत्तरेकडे शीतला तीर्थात सोमवारपूजेने रोग-भय नाश, देवी बंदीच्या स्मरणाने बंधन व राजबंदी सुटका आणि मंगळवारयात्रा, तसेच देवी चुडकी येथे संशयास्पद कार्यांत सिद्धीसाठी दीपदान व चतुर्दशी-दर्शन सांगितले आहे. महाऱत्न तीर्थात भाद्रपद कृष्ण चतुर्दशीची वार्षिक यात्रा, दान व जागरण; दुर्भरा/महाभरा सरसमध्ये शिवपूजा व भाद्रपदव्रते; आणि महाविद्या/सिद्धपीठात मासिक अष्टमी-नवमी यात्रा, विविध परंपरांतील मंत्रजप, होम-दान व नवरात्र शुद्धीचे वर्णन आहे. रामकथेत क्षीरकुंडात दुग्धेश्वराचा प्रादुर्भाव व सीताकुंड नामकरण सांगून, सीता-राम-लक्ष्मण पूजेसह स्नान, जप, होम यांनी पावनता व अक्षय पुण्य मिळते असे प्रतिपादले आहे. शेवटी वसिष्ठ अयोध्येचे परम मोक्षक्षेत्र म्हणून स्तवन करतात आणि बहुदिवसीय यात्रानियम—उपवास, क्रमस्नाने, देवदर्शने, श्राद्ध, ब्राह्मणपूजन, दान व विधिवत समारोप—उपदेशित करतात।