Adhyaya 10

या अध्यायात सूतांच्या निवेदनातून अगस्त्य–व्यास संवादरूपाने अयोध्या-यात्रेचा क्रम व तीर्थमहिमा सांगितला आहे. प्रारंभी अयोध्येतील रक्षण व इच्छित फल देणाऱ्या देवस्थळांची पूजा-उत्सवविधी, ‘अयोध्या-रक्षक’ वीराचा उल्लेख, तसेच विष्णुभक्त राक्षसी सुरसेची संरक्षणार्थ प्रतिष्ठापना वर्णिली आहे. पुढे पश्चिमेकडील पिण्डारक इत्यादी स्थळे आणि विघ्ननाशासाठी विघ्नेश्वरपूजन यांचा निर्देश येतो. नंतर दिशासীমांनी ‘जन्मस्थान’ निश्चित करून त्याचे परम उद्धारकत्व सांगितले आहे—केवळ दर्शनानेही महादान-तपांचे फळ अधिक होते; नवमीच्या व्रतधारकास स्नान व दानाने ‘जन्मबंधन’ सुटते असे म्हटले आहे। यानंतर सरयूचे विस्तृत माहात्म्य—तिचे दर्शन अन्यत्र दीर्घवास व प्रसिद्ध कर्मकांडांच्या फळास तुल्य, आणि अयोध्येचे स्मरण हेच बलवान मोक्षसाधन असे प्रतिपादन आहे. सरयूला जलरूप ब्रह्म व नित्य मोक्षदायिनी असे वर्णन केले आहे. पुढे ‘मानसतीर्थ’ उपदेश—सत्य, क्षमा, इंद्रियनिग्रह, दया, सत्यवचन, ज्ञान व तप—ही अंतःतीर्थे; मनाची शुद्धी हेच खरे स्नान, आणि अंतःशुद्धीशिवाय बाह्य विधी निष्फळ—असा निष्कर्ष दिला आहे। अखेरीस यात्राक्रम सांगितला आहे—लवकर उठणे, प्रमुख कुंडांत स्नान, क्रमाने देवदर्शन, तसेच एकादशी, अष्टमी/चतुर्दशी व अङ्गारक-चतुर्थी इत्यादी तिथींचे कालविधान. नियमित आचरणाने शुभफलप्राप्ती व पुनरावृत्ती (पुनर्जन्म) टळतो असे प्रतिज्ञापूर्वक सांगितले आहे।