Adhyaya 5
Prabhasa KhandaVastrapatha Kshetra MahatmyaAdhyaya 5

Adhyaya 5

या अध्यायात ईश्वर देवीला ‘मंगळ’ या पूर्वस्थळापासून पश्चिमेकडे तीर्थयात्रेचा क्रम सांगतात. यात्रेकरूने गंगास्रोत या पवित्र प्रवाहाकडे जावे आणि तेथील लिंगाचे दर्शन घ्यावे, तसेच “सुरार्क” याचा विशेष उल्लेख केला आहे। यात्राफळ इच्छिणाऱ्याने विधिपूर्वक स्नान करावे, पिंडदान पूर्ण करावे आणि ब्राह्मणांना अन्नदान व दक्षिणा देऊन संतुष्ट करावे, असा उपदेश आहे। शेवटी फलश्रुतीत या तीर्थांची महिमा सांगितली आहे—ही स्थाने कलियुगातील पापसंचय नष्ट करणारी असून, वाचन-श्रवणानेही पापक्षय होतो। तसेच दुरबुद्धी व्यक्तीस हे देऊ नये आणि भविष्यकथित विधानानुसारच श्रद्धेने ऐकावे, असा संरक्षणार्थ निर्देश आहे।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मंगलात्पश्चिमे स्थितम् । गंगास्रोतस्तथा लिंगं सुरार्कं च विशेषतः

ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी, त्यानंतर मंगलाच्या पश्चिमेस असलेल्या स्थानी जा—विशेषतः गंगेचा प्रवाह आणि ‘सुरार्क’ नामक लिंग यांचे दर्शन घ्यावे.

Verse 2

तान्गच्छेद्विधिवद्देवि यदि यात्राफलेप्सुता । स्नात्वा पिण्डप्रदानं च कुर्यात्तत्र यथार्थतः । ब्राह्मणेभ्यस्तथा देयमन्नं भूरि सदक्षिणम्

हे देवी, यात्रेचे पूर्ण फळ इच्छिणाऱ्याने विधिपूर्वक त्या तीर्थस्थानी जावे. तेथे स्नान करून यथाविधी पिंडदान करावे आणि ब्राह्मणांना योग्य दक्षिणेसह भरपूर अन्नदान करावे.

Verse 3

इति ते कथितं मया प्रिये कलिपापौघविनाशनं शुभम् । निखिलं तीर्थमहोदयोदयं पठितं सद्विनिहंति पापसंहतिम्

हे प्रिये, कलियुगातील पापांचा प्रवाह नष्ट करणारे हे शुभ आख्यान मी तुला सांगितले. तीर्थांच्या या सर्व महोदय-वर्णनाचे जो पठण करतो, तो निश्चयाने संचित पापसमूहाचा नाश करतो.

Verse 4

इदं न देयं दुर्बुद्धेः सुतरां पापनाशनम् । श्रोतव्यं विधिना तद्वद्भविष्योक्तविधानतः

हे अत्यंत पापनाशक उपदेश दुर्बुद्धी व्यक्तीस देऊ नये. भविष्यवचनातील विधानाप्रमाणे याचे श्रवण विधिपूर्वकच करावे.

Verse 5

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडात, प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यांतर्गत ‘गंगेश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नामक पाचवा अध्याय समाप्त झाला.