Adhyaya 41

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । धन्यास्तु नरलोकास्ते गोमत्यां तु कृतोदकाः । पूजयिष्यंति ये कृष्णं केतकीतुलसीदलैः

श्रीप्रह्लाद म्हणाले—मनुष्यलोकी तेच धन्य, जे गोमतीत स्नान करतात आणि जे केतकीच्या पुष्पांनी व तुळशीदलांनी श्रीकृष्णाची पूजा करतील।

Verse 2

न तेषां संभवोऽस्तीह घोरसंसा रगह्वरे । तेषां मृत्युः पुनर्नास्ति ह्यमरत्वं हि ते गताः

त्यांना या घोर संसारगह्वरात पुन्हा जन्म नाही. त्यांना पुन्हा मृत्यु येत नाही; कारण ते अमरत्वास प्राप्त झालेले असतात।

Verse 3

अन्यत्र वै यतीनां तु कोटीनां यत्फलं भवेत् । द्वारकायां तु चैकेन भोजितेन ततोऽधिकम्

इतरत्र कोट्यवधी यतींना भोजन दिल्याने जे फळ मिळते, ते द्वारकेत मात्र एका यतीला भोजन दिल्यानेही त्याहून अधिक मिळते।

Verse 4

अतीतं वर्त्तमानं च भविष्यद्यच्च पातकम् । निर्द्दहेन्नास्ति संदेहो द्वारका मनसा स्मृता

भूतकाळ, वर्तमान आणि भविष्यकाळातीलही जे पाप आहेत, ती सर्व निःसंशय भस्म होतात—जेव्हा मनाने द्वारकेचे स्मरण केले जाते।

Verse 5

ज्ञात्वा कलियुगे घोरे हाहाभूतमचेतनम् । द्वारकां ये न मुञ्चन्ति कृतार्थास्ते नरोत्तमाः

घोर कलियुगात लोक हाहाकाराने व्याकुळ होऊन विवेकहीन होतात हे जाणून, जे द्वारका सोडत नाहीत ते नरोत्तम खरोखर कृतार्थ आहेत।

Verse 6

मृतानां यत्र जंतूनां श्वेतद्वीपे स्थितिः सदा

जिथे मृत प्राण्यांना श्वेतद्वीपात सदैव निश्चित निवासस्थान प्राप्त होते।

Verse 7

अग्निष्वात्ता बर्हिषद आज्यपाः सोमपाश्च ये । एकविंशतिः पितृगणा द्वारकायां वसंति ते

अग्निष्वात्त, बर्हिषद, आज्यप आणि सोमप—असे पितृगणांचे एकवीसही वर्ग द्वारकेत वास करतात।

Verse 8

पुष्करादीनि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा । कुरुक्षेत्रादि क्षेत्राणि काश्यादीन्यूषराणि च

पुष्करादी तीर्थे, गंगादी पावन नद्या, कुरुक्षेत्रादी क्षेत्रे आणि काशीआदी पुण्यभूमी—ही सर्व येथेच एकवटलेली आहेत।

Verse 9

गयादिपितृतीर्थानि प्रभासाद्यानि यानि च । स्थानानि यानि पुण्यानि ग्रामाश्च निवसंति वै

गया इत्यादी पितृतिर्थे आणि प्रभास इत्यादी सर्व पवित्र तीर्थस्थाने, तसेच जे-जे पुण्य स्थान व पावन ग्राम आहेत—ते सर्व निश्चयाने येथेच वसलेले आहेत।

Verse 10

काश्यादिपुर्यो या नित्यं निवसंति कलौ युगे । नित्यं कृष्णस्य सदने पापिनां मुक्तिदे सदा

काशी इत्यादी पुण्यपुर्या जशा कलियुगातही नित्य वसतात, तशीच श्रीकृष्णाच्या सदनात सदा पाप्यांनाही निरंतर मोक्षप्राप्तीचा वर मिळतो।

Verse 11

वैशाखशुक्लद्वादश्यां प्रबोधिन्यां शेषतः । वैशाख्यां दैत्यशार्दूल कल्पादिषु युगादिषु

वैशाख शुक्ल द्वादशी—विशेषतः ‘प्रबोधिनी’ तिथी—आणि वैशाख महिन्यातही, हे दैत्यशार्दूल, तसेच कल्पांच्या व युगांच्या आरंभीही (हेच मानले जाते)।

Verse 12

चंद्रसूर्योपरागेषु मन्वादिषु न संशयः । व्यतीपातेषु संक्रांतौ वैधृतौ दैत्यनायक

चंद्रग्रहण-सूर्यग्रहणकाळी, तसेच मन्वंतरादी संधिकाळी—यात संशय नाही—आणि व्यतीपात, संक्रांती व वैधृती योगातही, हे दैत्यनायक!

Verse 13

तिलोदकं च यद्दत्त तत्स्थले पितृभक्तितः । तत्सर्वमक्षयं प्रोक्तं गोमत्यां स्नानपूर्वकम्

त्या स्थानी पितृभक्तीने जे तिलोदक अर्पण केले जाते—गोमतीत स्नान करून—ते सर्व अक्षय फल देणारे असे सांगितले आहे।

Verse 14

येऽत्र श्राद्धं प्रकुर्वंति पिंडदानपुरःसरम् । तेषामत्राक्षया तृप्तिः पितॄणामुपजायते

जे येथे पिंडदानास अग्र करून श्राद्ध करतात, त्यांच्या पितरांना येथेच अक्षय तृप्ती प्राप्त होते.

Verse 41

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थ द्वारकामाहात्म्ये गोमतीस्नान कृष्णपूजन यतिभोजन दान श्राद्धादिसत्फलवर्णनंनामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखण्डातील चतुर्थ द्वारकामाहात्म्यात ‘गोमतीस्नान, कृष्णपूजन, यतिभोजन, दान, श्राद्ध इत्यादींच्या सत्फलवर्णन’ नावाचा एकेचाळीसावा अध्याय समाप्त झाला.