Adhyaya 10

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं पापप्रणाशनम् । कृकलासमिति ख्यातं नृगतीर्थमनुत्तमम्

प्रह्लाद म्हणाला—त्यानंतर, हे द्विजश्रेष्ठांनो, पापांचा नाश करणाऱ्या त्या तीर्थास जावे, जे ‘कृकलास’ म्हणून प्रसिद्ध आहे—अनुत्तम नृगतीर्थ।

Verse 2

नृगो यत्र महीपालः कृकलासवपुर्धरः । कृष्णेन सह संगत्य संप्राप परमां गतिम्

तेथे कृकलासदेह धारण केलेला राजा नृग श्रीकृष्णाशी संगती पावून त्या दर्शन-संयोगाने परम गतीस पोहोचला।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । नृगो नाम नृपः कोऽयं कथं कृष्णेन संगतः । कर्मणा कृकलासत्वं केन तद्वद विस्तरात्

ऋषी म्हणाले— ‘नृग नावाचा हा राजा कोण, आणि श्रीकृष्णाशी त्याचा संग कसा झाला? कोणत्या कर्माने त्याला कृकलासत्व आले? ते सविस्तर सांगा।’

Verse 4

प्रह्लाद उवाच । नृगो नाम नृपो विप्राः सार्वभौमो बलान्वितः । बुद्धिमान्धृतिमान्दक्षः श्रीमान्सर्वगुणान्वितः

प्रह्लाद म्हणाला— ‘हे विप्रहो! नृग नावाचा एक राजा होता; तो सार्वभौम, बलवान, बुद्धिमान, धैर्यवान, दक्ष, श्रीमान व सर्वगुणसंपन्न होता।’

Verse 5

अनेकशतसाहस्रा भूमिपा अपि तद्वशाः । हस्त्यश्वरथसंघैश्च पत्तिभिर्बहुभिर्वृतः

त्याच्या अधीन आणखी अनेक लक्ष भूमिपाल होते; आणि तो हत्ती, घोडे, रथांचे संघ तसेच असंख्य पायदळ सैनिकांनी वेढलेला असे।

Verse 6

सैन्यं च तस्य नृपतेः कोशं चैवाक्षयं तथा । स नित्यं गुरुभक्तश्च देवताराधने रतः

त्या नृपाकडे मोठे सैन्य होते आणि अक्षय कोषही होता. तो नित्य गुरुभक्त असे व देवतांच्या आराधनेत रत असे।

Verse 7

महा दानानि विप्रेन्द्रा ददात्यनुदिनं नृपः । शश्वत्स गोसहस्रं तु ददाति नृपसत्तमः

हे विप्रेंद्रांनो, तो राजा दररोज महादान देत असे; तो नृपश्रेष्ठ निरंतर एक सहस्र गायींचे दान करीत असे।

Verse 8

प्रक्षाल्य चरणौ भक्त्या ह्युपविश्यासने शुभे । परिधाप्य शुभे क्षौमे सुगन्धेनोपलिप्य च

भक्तीने (ब्राह्मणाचे) चरण धुऊन त्याला शुभ आसनावर बसवी; मग शुभ सूक्ष्म वस्त्र परिधान करून सुगंधाने लेपन करी।

Verse 9

संपूज्य पुष्पमालाभि धूपेन च सुगन्धिना । ददौ दक्षिणया सार्द्धं प्रतिविप्राय गां तदा । तांबूलसहितां भक्त्या विष्णुर्मे प्रीयतामिति

पुष्पमाळा व सुगंधी धूप यांनी विधिपूर्वक पूजन करून, मग प्रत्येक ब्राह्मणास दक्षिणेसह एक गाय देई; आणि भक्तीने तांबूल अर्पून म्हणे—“विष्णू माझ्यावर प्रसन्न होवोत।”

Verse 10

एवं प्रददतस्तस्य यजतश्च तथा मखैः । ययौ कालो द्विजश्रेष्ठा भोगांश्चैवानुभुञ्जतः

हे द्विजश्रेष्ठांनो, अशा रीतीने दान देत व यज्ञांनी यजन करत त्याचा काळ निघून गेला; आणि तो योग्य ते भोगही अनुभवत राहिला।

Verse 11

एकदा तु द्विजश्रेष्ठं जैमिनिं संशितव्रतम् । श्रद्धया तं च नृपतिः प्रतिग्रहपराङ्मुखम् । उवाच वाक्यं नृपतिः कृतांजलिपुटः स्थितः

एकदा राजा व्रतनिष्ठ द्विजश्रेष्ठ जैमिनींना भेटला; ते प्रतिग्रह घेण्यास विमुख आहेत असे पाहून राजा श्रद्धेने हात जोडून उभा राहिला व आदराने बोलला।

Verse 12

मामुद्धर महाभाग कृपां कुरु तपोनिधे । गृहाण गां मया दत्तां दयां कृत्वा ममोपरि

हे महाभाग! मला उद्धरा; हे तपोनिधे! माझ्यावर कृपा करा। माझ्याकडून अर्पिलेली ही गाय दया करून स्वीकारा।

Verse 13

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य अनिच्छन्नपि गौरवात् । नृपस्य चाब्रवीद्विप्र एवमस्त्विति लज्जितः

त्याचे वचन ऐकून, विप्र—इच्छा नसतानाही—राजाच्या मानामुळे लज्जित होऊन म्हणाला, “एवढेच होवो।”

Verse 14

अवनिज्य ततः पादौ शिरसा धारयज्जलम् । सुवर्णशृंगसहितां रौप्यखुरविभूषिताम्

मग (राजाने) त्यांचे पाय धुऊन ते जल शिरावर धारण केले; सुवर्णशिंगांनी युक्त व रौप्यखुरांनी विभूषित गाय (अर्पिली)।

Verse 15

रत्नपुच्छां कांस्यदोहां सितवस्त्रावगुंठिताम् । समभ्यर्च्य च विप्रेन्द्रं ददौ दक्षिणयान्विताम्

रत्नजडित शेपटी, कांस्याचे दोहणपात्र आणि शुभ्र वस्त्राने आच्छादित—अशी गाय, विप्रश्रेष्ठाचा यथोचित सत्कार करून, दक्षिणेसह दिली।

Verse 16

आसीमान्तमनुव्रज्य हृष्टो राजा बभूव ह । तरुणीं हंसवर्णां च हंसीनामेति विश्रुताम्

सीमेपर्यंत सोबत जाऊन राजा हर्षित झाला। ती गाय तरुण होती, हंसवर्णाची, आणि ‘हंसी’ या नावाने प्रसिद्ध होती।

Verse 17

गां गृह्य स्वगृहं प्राप्तो दाम्ना बद्धां सवत्सकाम् । स तस्यै यवसं चार्द्रं ददौ ब्राह्मणसत्तमः

गाय घेऊन ब्राह्मणश्रेष्ठ आपल्या घरी आला; ती दोरीने बांधलेली व वासरासह होती. मग त्या ब्राह्मणसत्तमाने तिला ताजे, ओलसर यवस (चारा-गवत) दिले.

Verse 18

सुतृप्ता यवसेनैव मध्याह्ने तृषितां तदा । गृहीत्वा निर्ययौ विप्रो दामबद्धां जलाशयम्

यवसानेच तृप्त झालेली ती गाय मध्यान्ही तहानलेली झाली. तेव्हा ब्राह्मणाने तिला—दोरीने बांधलेलीच—घेऊन जलाशयाकडे प्रस्थान केले.

Verse 19

मार्गे गजाश्वसंबाधे त्रस्ता सा उष्ट्रदर्शनात् । हस्तादाच्छिद्य सा धेनुर्ब्राह्मणस्य ययौ तदा

हत्ती-घोड्यांनी गजबजलेल्या मार्गावर उंट दिसताच ती घाबरली. मग ती धेनू ब्राह्मणाच्या हातातून सुटून पळून गेली.

Verse 20

विचिन्वन्सकलामुर्वीं नापश्यत्तां द्विजर्षभः । सा ययौ विद्रुता धेनुस्तन्महद्राजगोधनम्

संपूर्ण भूमी शोधूनही द्विजश्रेष्ठाला ती दिसली नाही. ती धेनू पळत पळत निघून गेली—जी त्या महान राजाची गोधन-संपत्ती होती.

Verse 21

द्वितीयेऽह्नि पुनर्विप्रमाहूय नृपसत्तमः । संपूज्य विधिवद्भक्त्या वस्त्रालंकारभूषणैः

दुसऱ्या दिवशी नृपश्रेष्ठाने पुन्हा ब्राह्मणाला बोलावून विधिपूर्वक भक्तीने वस्त्रे, अलंकार व भूषणे देऊन त्याचा सत्कार केला.

Verse 22

विधिवद्गां ददौ तां च स नृपः सोमशर्मणे । गृहीत्वा राजभवनान्निर्ययौ गां द्विजर्षभः

मग त्या नृपाने विधिपूर्वक ती गाय सोमशर्म्यास दान केली. गाय घेऊन तो श्रेष्ठ ब्राह्मण राजभवनातून बाहेर निघून गेला.

Verse 23

आशंसमानो राजानं धर्मज्ञमिति कोविदम् । स च विप्रो विचिन्वानः सर्वतो गां सुदुःखितः

धर्मज्ञ व कुशल राजाकडून संरक्षणाची आशा धरून तो ब्राह्मण अतिशय दुःखी होऊन सर्वत्र गाय शोधू लागला.

Verse 24

ददर्श पथि गच्छन्तीं पृष्ठतः सोमशर्मणः । दृष्ट्वा तां गां च स मुनिर्जैमिनिस्तमभाषत

मार्गात सोमशर्माच्या पाठीमागे चाललेली ती गाय त्याने पाहिली. ती गाय पाहून मुनि जैमिनिने त्याला संबोधिले.

Verse 25

मम गां चापि हृत्वा त्वं नयसे दस्युवत्कथम् । स तस्य वचनं श्रुत्वा विस्मयं दस्युकीर्त्तनात्

“माझी गायही हिरावून तू दरोडेखोरासारखा कसा नेत आहेस?” असे ऐकून, दस्यु म्हणविल्याने तो विस्मित झाला.

Verse 26

राजतो हि मया लब्धां गां नयामि स्वमन्दिरम् । गोहर्त्तेति च मां कस्माद्ब्रवीषि द्विजसत्तम

“ही गाय मला राजाकडून मिळाली आहे; मी तिला माझ्या घरी नेत आहे. हे द्विजश्रेष्ठ, मग तू मला गोचोर का म्हणतोस?”

Verse 27

ब्राह्मण उवाच । मयापि राजतो लब्धा ममेयं गौर्न संशयः । कथं नयसि विप्र त्वं मयि जीवति मन्दिरम्

ब्राह्मण म्हणाला—मलाही राजाकडून ही गाय मिळाली; निःसंशय ही माझीच आहे. हे विप्र! मी जिवंत असताना तू तिला आपल्या घरी कशी नेतोस?

Verse 28

सोऽब्रवीदद्य मे लब्धा कथं मां वदसे मृषा । सोऽब्रवीद्ध्यो मया लब्धा बलान्नेतुं त्वमिच्छसि

एक म्हणाला—आज मला ही मिळाली; तू माझ्याविषयी खोटे कसे बोलतोस? दुसरा म्हणाला—काल मला ही मिळाली होती; तू तिला बळाने नेऊ इच्छितोस.

Verse 29

ममेयमिति संक्रुद्धः सोमशर्माऽब्रवीद्वचः । प्रज्वलत्क्रोधरक्ताक्षो ममेयमिति सोऽपरः

क्रोधाने संतप्त सोमशर्मा म्हणाला—“ही माझी आहे!” दुसराही, जळत्या क्रोधाने डोळे लाल झालेले, ओरडला—“ही माझी आहे!”

Verse 30

विवदतौ तथा विप्रौ राजद्वारमुपागतौ । कुर्वाणौ कलहं घोरं त्यक्तुकामौ स्वजीवितम्

अशा रीतीने वाद घालत ते दोन्ही विप्र राजद्वारी आले. ते भयंकर कलह करीत होते, जणू प्राणही सोडण्यास सिद्ध झाले होते.

Verse 31

संक्रुद्धौ ब्राह्मणौ दृष्ट्वा शपन्तौ तौ परस्परम् । राज्ञे निवेदयामास द्वास्थं प्रणयपूर्वकम्

दोन्ही क्रुद्ध ब्राह्मण परस्परांना शाप देत आहेत असे पाहून द्वारपालाने नम्रतेने राजाला ती गोष्ट कळवली.

Verse 32

अवज्ञाय तदा विप्रौ विवदन्तौ रुषान्वितौ । कामव्याकुलचेतस्को न बहिर्निःसृतो नृपः

तेव्हा क्रोधाने वाद घालणाऱ्या त्या दोन ब्राह्मणांची अवज्ञा करून, कामाने व्याकुळ झालेला राजा बाहेर आला नाही।

Verse 33

एवं विवदमानौ तौ त्रिरात्रं समुपस्थितौ । अवज्ञातौ नृपेणाथ राजानं प्रति च क्रुधा

अशा रीतीने वाद करत ते दोघे तीन रात्री तिथेच राहिले; राजाने दुर्लक्ष केल्यामुळे ते राजावर क्रुद्ध झाले।

Verse 34

ऊचतुः कुपितो वाक्यं सामर्षौ नृपतिं प्रति । अवमन्यसे नौ यस्मात्त्वं न निर्गच्छसि मन्दिरात्

ते दोघे रोषाने व क्रोधाने राजाला कठोर वचन म्हणाले—“तू आमचा अपमान करतोस, कारण तू राजमहालातून बाहेरही येत नाहीस।”

Verse 35

शास्ता भवान्प्रजानां हि न न्यायेन नियोक्ष्यति । भविष्यति भवांस्तस्मात्कृकलासो न संशयः

“तू प्रजांचा शास्ता असूनही न्यायाने राज्य चालवत नाहीस; म्हणून तू कृकलास (पाल) होशील—यात संशय नाही।”

Verse 36

एवं शप्त्वा तदा विप्रावन्यस्मै गां प्रदाय तौ । क्षुधितौ खेदसंयुक्तौ स्वगृहं गन्तुमुद्यतौ

असा शाप देऊन त्या दोन ब्राह्मणांनी ती गाय दुसऱ्याला दिली; मग भुकेले व थकलेले ते आपल्या घरी जाण्यास निघाले।

Verse 37

प्रस्थितौ तौ नृगो द्वार आगत्य समुपस्थितः । दंडवत्प्रणिपत्याऽशु कृतांजलिरभाषत

ते निघत असता राजा नृग द्वारी येऊन त्यांच्या जवळ उभा राहिला। त्याने तत्क्षणी दंडवत् प्रणाम करून, हात जोडून बोलला।

Verse 38

अमोघवचना यूयं तत्तथा न तदन्यथा । ममोपरि कृपां कृत्वा शापांत उपदिश्यताम्

तुमचे वचन अमोघ आहे; तसेच होईल, अन्यथा नाही। माझ्यावर कृपा करून या शापाचा अंत कसा होईल ते उपदेश करा।

Verse 39

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ऊचतुर्वचनं नृपम् । द्वापरस्य युगस्यान्तं भगवान्देवकीसुतः

त्याचे वचन ऐकून ते दोघे विप्र राजाला म्हणाले—“द्वापरयुगाच्या शेवटी भगवान देवकीसुत (प्रकट होतील)…।”

Verse 40

वसुदेवगृहे राजन्हरिराविर्भविष्यति । तस्य संस्पर्शनादेव शापमुक्तिर्भविष्यति

हे राजन्, वसुदेवाच्या घरी हरि प्रकट होतील। त्यांच्या केवळ स्पर्शानेच शापातून मुक्ती होईल।

Verse 41

इत्युक्त्वा तौ तदा विप्रौ प्रयातौ स्वनिवेशनम् । राजा बहुविधान्भोगान्भुक्त्वा दत्त्वा च भूरिशः

असे सांगून ते दोघे ब्राह्मण तेव्हा आपल्या निवासस्थानी निघून गेले। राजा अनेक प्रकारचे भोग भोगून आणि भरपूर दान देऊन (जीवन चालवीत राहिला)।

Verse 42

इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैः कालधर्ममुपेयिवान् । ततः स गतवान्विप्रा धर्मराजनिवेशनम्

विविध यज्ञांचे अनुष्ठान करून तो कालधर्मास (नियत मृत्यूस) प्राप्त झाला. नंतर, हे विप्रहो, तो धर्मराज यमाच्या निवासस्थानी गेला.

Verse 43

सत्कृत्योक्तो यमेनाथ स्वागतेन नृपोत्तमः । प्रथमं सुकृतं राजन्नथवा दुष्कृतं त्वया । भोक्तव्यमिति मे ब्रूहि तत्ते संपाद्यते मया

यमाने त्याचा सत्कार करून ‘स्वागत आहे’ असे म्हणत त्या श्रेष्ठ नृपाला सांगितले— ‘हे राजन्, प्रथम तू पुण्यफळ भोगशील की पापफळ? मला सांग; ते मी तुझ्यासाठी सिद्ध करीन.’

Verse 44

नृग उवाच । यद्यस्ति दुष्कृतं किंचित्प्रथमं प्रतिपादय । अनुज्ञातो यमेनैवं कृकलासो भवेति वै । ततो वर्षसहस्राणि कृकलासत्वमाप्तवान्

नृग म्हणाला— ‘जर काहीही पाप असेल तर ते प्रथम मला भोगू द्या।’ यमाने तसेच अनुमती दिली— ‘तू निश्चयच कृकलास (पाल) हो.’ मग तो हजारो वर्षे कृकलासत्वास प्राप्त झाला.

Verse 45

एकस्मिन्दिवसे विप्राः सर्वे यदुकुमारकाः । वनं जग्मुर्मृगान्हन्तुं सर्वे कृष्णसमन्विताः

एका दिवशी, हे विप्रहो, सर्व यदुकुमार मृगांचा शिकार करण्यास वनात गेले; ते सर्व श्रीकृष्णासह होते.

Verse 46

तृषार्द्दिताश्च मध्याह्ने विचिन्वंतो जलं ह्रदे । सत्वं च सुमहत्तत्र कृकलासं च संस्थितम्

मध्याह्नी तहानेने व्याकुळ होऊन ते ह्रदात पाणी शोधीत होते; तेथे त्यांनी एक अतिशय विशाल सत्त्व—कृकलास (पाल) रूपाने स्थित—पाहिले.

Verse 47

चक्रुश्चोद्धरणे तस्य यत्नं यदुकुमारकाः । आकृष्यमाणः स तदा गुरुत्वान्न चचाल ह

त्याला वर काढण्यासाठी यदुकुमारांनी फार प्रयत्न केला; पण तेव्हा ओढले तरी तो आपल्या प्रचंड भारामुळे किंचितही हलला नाही.

Verse 48

यदा न शेकुस्ते सर्व आचख्युः कृष्णरामयोः । ददर्श तं तदा कृष्णो नृगं मत्वा हसन्निव

जेव्हा ते सर्वजण त्याला हलवू शकले नाहीत, तेव्हा त्यांनी कृष्ण-रामांना सर्व वृत्तांत सांगितला. तेव्हा कृष्णाने त्याला नृग म्हणून ओळखून पाहिले आणि जणू हसला.

Verse 49

चिक्षेप वामहस्तेन लीलयैव जगत्पतिः । स संस्पृष्टो भगवता विमुक्तः शापबंधनात्

जगत्पतीने डाव्या हाताने केवळ लीलाभावाने त्याला बाहेर फेकले. भगवंताच्या स्पर्शाने तो शापबंधनातून मुक्त झाला.

Verse 50

त्यक्त्वा कलेवरं राजा दिव्यमाल्यानुलेपनः । कृतांजलिरुवाचेदं भक्त्या परमया युतः

राजाने देहत्याग केला; दिव्य माळा व अनुलेपनांनी विभूषित होऊन, हात जोडून परम भक्तीने हे वचन बोलला.

Verse 51

नमस्ते जगदाधार सर्गस्थित्यंतकारिणे । सहस्रशिरसे तुभ्यं ब्रह्मणेऽनंतशक्तये

हे जगदाधार, सृष्टी-स्थिती-अंत करणाऱ्या, तुला नमस्कार. सहस्रशीर्ष ब्रह्म, अनंत शक्तिस्वरूप तुला प्रणाम.

Verse 52

एवं संस्तुवतः प्राह भगवान्देवकीसुतः । ददामि ते वरं तुष्टो यत्ते मनसि वर्त्तते

अशी स्तुती करीत असता देवकीनंदन भगवान म्हणाले—“मी संतुष्ट आहे; तुझ्या मनात जी इच्छा आहे तोच वर तुला देतो.”

Verse 53

याहि पुण्यकृतांल्लोकान्दर्शनात्स्पर्शनाच्च मे । एवमुक्तः स देवेन संप्रहृष्टतनूरुहः

“माझ्या दर्शनाने व माझ्या स्पर्शाने पुण्यकर्म करणाऱ्यांचे लोक प्राप्त कर; तेथे जा.” असे देवाने म्हटल्यावर तो आनंदाने रोमांचित झाला.

Verse 54

उवाच यदि तुष्टोऽसि यदि देयो वरो मम । गर्त्तेयं मम नाम्ना तु ख्यातिं गच्छतु केशव

तो म्हणाला—“जर तू प्रसन्न असशील, जर मला वर देणे योग्य असेल, तर हे केशवा, हा गर्त/कूप माझ्या नावाने प्रसिद्ध होवो.”

Verse 55

यः स्नात्वा परया भक्त्या पितॄन्संतर्पयिष्यति । त्वत्प्रसादेन गोविंद विष्णुलोकं स गच्छतु

“जो येथे स्नान करून परम भक्तीने पितरांचे तर्पण करील, हे गोविंदा, तुझ्या कृपेने तो विष्णुलोकास जावो.”

Verse 56

एवमुक्त्वा स भगवान्पुनर्द्वारावतीमगात्

असे बोलून ते भगवान पुन्हा द्वारावती (द्वारका) येथे गेले.

Verse 57

स च राजा विमानेन दिव्यमाल्यानुलेपनः । जगाम भवनं विष्णोर्विबुधैरनुसंस्तुतः

तो राजा दिव्य विमानाने, दिव्य माळा व सुगंधी लेपनांनी अलंकृत होऊन, देवांनी मार्गी स्तुती केलेला, विष्णूच्या धामास गेला।

Verse 58

प्रह्लाद उवाच । तदाप्रभृति विप्रेंद्राः स कूपो नृगसंज्ञया । वरदानाच्च कृष्णस्य पावनः सर्वदेहिनाम्

प्रह्लाद म्हणाला—त्या वेळेपासून, हे विप्रश्रेष्ठांनो, तो कूप ‘नृग’ या नावाने प्रसिद्ध झाला; आणि श्रीकृष्णाच्या वरदानाने तो सर्व देहधाऱ्यांना पावन करणारा झाला।

Verse 59

तत्र गत्वा द्विजश्रेष्ठा ह्यर्घ्यं दद्याद्यथाविधि । फलपुष्पाक्षतैर्युक्तं चंदनेन च भूसुराः

तेथे जाऊन, हे द्विजश्रेष्ठांनो, विधिपूर्वक अर्घ्य अर्पावे—फळे, फुले, अक्षता आणि चंदन यांसह, हे भूसुरांनो।

Verse 60

नमस्ते विश्वरूपाय विष्णवे परमात्मने । अर्घ्यं गृहाण देवेश कूपेऽस्मिन्नृगसंज्ञके

हे विश्वरूप विष्णो, परमात्म्या, तुला नमस्कार। हे देवेश, ‘नृग’ नामक या कूपात हे अर्घ्य स्वीकार कर।

Verse 61

ततः स्नायाद्द्विजश्रेष्ठा मृदमालिप्य पाणिना । संतर्पयेत्पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाक्रमात्

त्यानंतर, हे द्विजश्रेष्ठांनो, हाताने माती अंगाला चोळून स्नान करावे; आणि क्रमाने पितर, देव व मनुष्य यांना तर्पण देऊन संतुष्ट करावे।

Verse 62

ततः श्राद्धं प्रकुर्वीत पितॄणां श्रद्धयान्वितः । विप्रेभ्यो भोजनं दद्याद्दक्षिणां च स्वशक्तितः

त्यानंतर श्रद्धायुक्त होऊन पितरांचे श्राद्ध करावे; ब्राह्मणांना भोजन द्यावे आणि आपल्या शक्तीनुसार दक्षिणाही द्यावी।

Verse 63

विशेषतः प्रदातव्या सवत्सा गौः स्वलंकृता । शय्या सोपस्करां दद्याद्विष्णुर्मे प्रीयतामिति

विशेषतः वासरासहित सुशोभित गाय दान करावी; तसेच उपस्करांसह शय्या देऊन ‘विष्णू माझ्यावर प्रसन्न होवो’ अशी प्रार्थना करावी।

Verse 64

दीनांधकृपणानां च सदा तत्तीरवासिनाम् । दद्याद्दानं स्वशक्त्या च वित्त शाठ्यविवर्जितः

त्या तीर्थतटावर राहणाऱ्या दीन, अंध व दरिद्री जनांना, धनाविषयी कपट न ठेवता, आपल्या शक्तीनुसार नेहमी दान द्यावे।

Verse 65

स्नानमात्रेण विप्रेन्द्रा लभेद्गोदानजं फलम् । पितृणां श्राद्धदानेन वियोनिं न च गच्छति

हे विप्रश्रेष्ठांनो! केवळ स्नानमात्राने गोदानाचे फळ मिळते; आणि पितरांना श्राद्धदान केल्याने मनुष्य दुर्जन्य योनीत जात नाही।

Verse 66

कृकलासे कृतं श्राद्धं येनैव तर्पणं तथा । स गच्छेद्विष्णुलोकं तु पितृभिः सहितो नरः

जो मनुष्य कृकलास येथे श्राद्ध करतो आणि तेथेच तर्पणही करतो, तो पितरांसह विष्णुलोकास जातो।

Verse 67

तथा मनोरथावाप्तिर्यात्रा च सफला भवेत् । सर्वतीर्थफलावाप्तिं लभते नात्र संशयः

तेव्हा मनोवांछित सर्व इच्छा पूर्ण होतात आणि तीर्थयात्रा निःसंशय सफल होते। सर्व तीर्थांचे फल प्राप्त होते—यात संशय नाही।