Mantra 24
Rishi: Yājñavalkya (traditional attribution)
Devata: Indeterminate protective sovereignty (often applied to the vedi/implement as empowered by the gods)
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
स्व॒राड॑सि सपत्न॒हा स॑त्र॒राड॑स्यभिमाति॒हा ज॑न॒राड॑सि रक्षो॒हा स॑र्व॒राड॑स्यमित्र॒हा ।
Transliteration
svarā́ḍ asi sapatná-hā | satrá-rāḍ asy abhimāti-hā | janá-rāḍ asi rakṣó-hā | sárva-rāḍ asy amitra-hā |
Translation
तू स्वराज् आहेस—सपत्नांचा संहार करणारा. तू सत्रात राज्य करतोस—अभिमाति (आक्रमण/द्वेष) नष्ट करणारा. तू जनांमध्ये राज्य करतोस—राक्षसांचा संहार करणारा. तू सर्वांवर राज्य करतोस—अमित्राचा संहार करणारा.
Padapatha (Word Analysis)
स्व॒-राट् । अ॒सि॒ । स॒प॒त्न॒-हा । स॒त्र॒-राट् । अ॒सि॒ । अ॒भि॒मा॒ति॒-हा । ज॒न॒-राट् । अ॒सि॒ । र॒क्षः॒-हा । स॒र्व॒-राट् । अ॒सि॒ । अ॒मि॒त्र॒-हा ।
Word by Word
स्वराट्self-ruling, sovereign
स्वराट्:
Kartā (स्तुत्य-विशेष्यः ‘त्वम्’)
TypeAdjective (used predicatively)
Rootस्वराट् (प्रातिपदिक; स्वर्/स्वः + राज् ‘to rule’ से निष्पन्न ‘स्वयं-राज्’)
असिyou are
असि:
(क्रिया; कर्ता = त्वम्)
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
सपत्नहाslayer of rivals
सपत्नहा:
Kartā (विशेषणम् ‘त्वम्’)
TypeAdjective/Noun (agentive epithet)
Rootसपत्न-हा (प्रातिपदिक; ‘सपत्न’ + √हन् ‘to slay’)
सत्रराट्sovereign in the sacrificial session (satra)
सत्रराट्:
Kartā (विशेषणम् ‘त्वम्’)
TypeAdjective
Rootसत्र-राट् (प्रातिपदिक; ‘सत्र’ + राट्/राज्)
असिyou are
असि:
(क्रिया; कर्ता = त्वम्)
TypeVerb
Root√अस्
अभिमातिहाslayer of hostile assailants
अभिमातिहा:
Kartā (विशेषणम् ‘त्वम्’)
TypeAdjective/Noun (agentive epithet)
Rootअभिमाति-हा (प्रातिपदिक; ‘अभिमाति’ + √हन्)
जनराट्sovereign of people
जनराट्:
Kartā (विशेषणम् ‘त्वम्’)
TypeAdjective
Rootजन-राट् (प्रातिपदिक; ‘जन’ + राट्/राज्)
असिyou are
असि:
(क्रिया; कर्ता = त्वम्)
TypeVerb
Root√अस्
रक्षोहाslayer of demons (rakṣas)
रक्षोहा:
Kartā (विशेषणम् ‘त्वम्’)
TypeAdjective/Noun (agentive epithet)
Rootरक्षस्-हा (प्रातिपदिक; ‘रक्षस्’ + √हन्)
सर्वराट्sovereign over all
सर्वराट्:
Kartā (विशेषणम् ‘त्वम्’)
TypeAdjective
Rootसर्व-राट् (प्रातिपदिक; ‘सर्व’ + राट्/राज्)
असिyou are
असि:
(क्रिया; कर्ता = त्वम्)
TypeVerb
Root√अस्
अमित्रहाslayer of enemies
अमित्रहा:
Kartā (विशेषणम् ‘त्वम्’)
TypeAdjective/Noun (agentive epithet)
Rootअमित्र-हा (प्रातिपदिक; ‘अमित्र’ + √हन्)
Entities Mentioned
I
Indeterminate sovereign/protective power (Svarāṭ)I
Indra (implicit)A
Agni (implicit)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes