Mantra 23
Rishi: Traditional: Yājñavalkya-lineage (Śukla-Yajurvedic transmission); specific ṛṣi not explicitly marked in the Saṃhitā for this formula
Devata: Āpaḥ and Oṣadhayaḥ (Waters and Plants) as protective powers
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (not a fixed ṛgvedic meter)
Samhita Patha (Devanagari)
सु॒मि॒त्रि॒या न॒ आप॒ ओष॑धयः सन्तु दुर्मित्रि॒यास्तस्मै॑ सन्तु॒ यो॒ऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मः
Transliteration
sumitriyā́ na ā́pa óṣadhayaḥ santu durmitriyā́s tásmai santu yó ’smā́n dvéṣṭi yáṃ ca vayáṃ dvíṣmaḥ
Translation
आप (जल) व औषधी आमच्याशी सुमित्र—स्नेहपूर्ण मैत्री—असोत; पण जो आमचा द्वेष करतो आणि ज्याचा आम्हीही द्वेष करतो, त्याच्याशी त्या दुर्मित्र—अमित्रभावी—असोत.
Padapatha (Word Analysis)
सु-मित्रियाः । नः । आपः । ओषधयः । सन्तु । दुर्-मित्रियाः । तस्मै । सन्तु । यः । अस्मान् । द्वेष्टि । यम् । च । वयम् । द्विष्मः
Word by Word
सुमित्रियाःfriendly, well-disposed
सुमित्रियाः:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootसुमित्रिय (प्रातिपदिक; सु- + मित्र + -िय)
नःof us / for us
नः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of/for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद्
आपःwaters
आपः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
ओषधयःplants, herbs
ओषधयः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
सन्तुlet (them) be
सन्तु:
विधेय (copula: ‘let them be’)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
दुर्मित्रियाःunfriendly, ill-disposed
दुर्मित्रियाः:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootदुर्मित्रिय (प्रातिपदिक; दुर्- + मित्र + -िय)
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान (to him)
TypePronoun
Rootतद्
सन्तुlet (them) be
सन्तु:
विधेय
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
यःwho
यः:
कर्तृ (द्वेष्टि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद्
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म (object)
TypePronoun
Rootअस्मद्
द्वेष्टिhates
द्वेष्टि:
क्रिया
TypeVerb
Rootद्विष् (धातु)
यम्whom
यम्:
कर्म (द्विष्मः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद्
चand
च:
समुच्चय (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच
वयम्we
वयम्:
कर्तृ (द्विष्मः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootअस्मद्
द्विष्मःhate
द्विष्मः:
क्रिया
TypeVerb
Rootद्विष् (धातु)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)O
Oṣadhayaḥ (Plants/Herbs)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes